آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
اشاره
اگر مردى همسر خود را طلاق دهد و طلاق او جزء هیچ کدام از پنج قسمى که در طلاق بائن گفته شد نباشد، آن طلاق را «طلاق رجعى» مى نامند که بعد از آن تا وقتى زن در عدّه است، مرد مى تواند به او رجوع نماید.
«مسألۀ 3065» بر زنى که طلاق رجعى داده شده، احکام همسر شرعى جارى است، بنابر این نفقه و زکات فطرۀ او بر شوهر واجب است و از یکدیگر ارث مى برند و شوهر حق ندارد در عدّه با خواهر او یا زن پنجم ازدواج نماید، ولى در مدّت عدّه طلاق بائن نفقۀ زن بر شوهر واجب نیست.
«مسألۀ 3066» کسى که زن خود را طلاق رجعى داده، حرام است او را در مدّت عدّه از خانه اى که هنگام طلاق در آن خانه بوده بیرون کند، ولى در بعضى از موارد که در کتاب هاى مفصل گفته شده - مانند این که زن کار حرامى که موجب حدّ است انجام دهد یا ناشزه باشد - بیرون کردن او اشکال ندارد و نیز حرام است زن براى کارهاى غیرلازم از آن خانه بیرون رود.
«مسألۀ 3067» اگر زن یا مرد در عدّۀ طلاق رجعى بمیرد، دیگرى از او ارث مى برد، ولى اگر در عدّۀ طلاق بائن - مانند طلاق خُلع یا مبارات - یکى از آنان بمیرد، دیگرى از او ارث نمى برد، مگر این که در عدّۀ طلاق «خلع» یا «مبارات» زن از بخشیدن مال یا مهریّه خود به شوهر برگردد و شوهر هم مطّلع شود و رجوع نماید که در این صورت اگر یکى از آنان در زمان عدّه بمیرد، دیگرى از او ارث مى برد.
«مسألۀ 3068» هرگاه زن در ضمن عقد با شوهر شرط کند که اگر شوهر مسافرت نماید یا مثلاً شش ماه به او خرجى ندهد، اختیار طلاق با زن باشد، این شرط باطل است ولى چنانچه شرط کند که از طرف مرد وکیل باشد که اگر مرد مسافر کند یا مثلاً شش ماه خرجى ندهد، از طرف او خود را طلاق دهد، چنانچه پس از مسافرت مرد یا شش ماه خرجى ندادن خود را با رعایت احتیاط طلاق دهد، صحیح است.
«مسألۀ 3069» اگر بچّه اى دیوانه شود و با حال دیوانگى بالغ گردد، پدر و جدّ پدرى او، اگر به مصلحتش باشد، مى توانند زن او را طلاق بدهند.
«مسألۀ 3070» اگر پدر یا جدّ پدرى براى طفل خود زنى را صیغه کنند، اگرچه مقدارى از زمان تکلیف بچّه جزء مدّت صیغه باشد، مثلاً براى پسر چهارده سالۀ خود زنى را دو ساله صیغه کنند، بنابر احتیاط نمى توانند مدّت آن زن را ببخشند و همچنین نمى توانند زن دائمى او را طلاق دهد.
«مسألۀ 3071» اگر از روى علاماتى که در شرع معیّن شده، مرد دو نفر را عادل بداند و زن خود را پیش آنان طلاق دهد، دیگرى که آنان را عادل نمى داند، نباید آن زن را براى خود یا براى کس دیگرى عقد کند.
«مسألۀ 3072» اگر کسى زن خود را بدون این که او بفهمد طلاق دهد، چنانچه مخارج او را مثل وقتى که زن او بوده بدهد و مثلاً بعد از یک سال بگوید: «یک سال پیش تو را طلاق دادم» و شرعاً هم ثابت کند، مى تواند چیزهایى را که در آن مدّت براى زن تهیّه نموده و او مصرف نکرده است، از او پس بگیرد، ولى چیزهایى را که مصرف کرده، نمى تواند از او مطالبه نماید.