آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
5 - جواهرى که به واسطۀ غوّاصى به دست مى آید
«مسألۀ 1936» اگر به واسطۀ غوّاصى (یعنى فرو رفتن در دریا و مانند آن) لؤلؤ و مرجان یا جواهر دیگرى را که با فرو رفتن در دریا بیرون مى آید، بیرون آورند - روییدنى باشد یا معدنى - جزء انفال محسوب مى شود و تصرّف در آن بنابر احتیاط واجب باید با اجازۀ حاکم شرعى باشد و چنانچه بعد از کم کردن مخارجى که براى بیرون آوردن آن کرده اند، قیمت آن به 18 نخود (3/456 گرم) طلا برسد، باید خُمس آن را بدهند، چه در یک دفعه آن را از دریا بیرون آورده باشند یا در چند دفعه - به شرط آن که عرفاً یک استخراج محسوب شود - آنچه بیرون آمده از یک جنس باشد یا از چند جنس، ولى اگر چند نفر آن را بیرون آورده باشند، قیمت سهم هر کدام از آنان که به 18 نخود طلا برسد، باید خُمس سهم خود را بدهد.
«مسألۀ 1937» اگر بدون فرو رفتن در دریا با وسایلى جواهر بیرون آورد یا از روى آب دریا یا از کنار دریا جواهر بگیرد، در صورتى باید خُمس آن را بدهد که این کار شغل او باشد و یا درآمد آن بتواند بخشى از معیشت او را تأمین کند و به تنهایى یا با منفعت هاى دیگر، از مخارج سال او زیاد بیاید.
«مسألۀ 1938» خُمس ماهى و حیوانات دیگرى که انسان بدون غوّاصى مى گیرد، در صورتى واجب است که آنها را براى کسب بگیرد و به تنهایى یا با منفعت هاى دیگر کسب او، از مخارج سالش زیادتر باشد.
«مسألۀ 1939» اگر انسان بدون قصد این که چیزى از دریا بیرون آورد، در دریا فرو رود و اتّفاقاً جواهرى به دست او آید، در صورتى که به حدّ نصاب برسد و قصد کند که آن چیز ملک او باشد، باید خُمس آن را بدهد.
«مسألۀ 1940» اگر انسان در آب فرو رود و حیوانى را بیرون آورد و در شکم آن جواهرى پیدا کند که قیمت آن 18 نخود طلا یا بیشتر باشد، چنانچه آن حیوان مانند صدف باشد که نوعاً در شکم آن جواهر است، باید خُمس آن را بدهد و اگر اتّفاقاً جواهر را بلعیده باشد، از بابت آنچه از طریق غوّاصى به دست مى آید، خمس ندارد.
«مسألۀ 1941» حکم رودخانه هاى بزرگ مانند دجله، فرات و نیل، اگر فرض شود که در آنها نیز مانند دریا جواهر به عمل آید، از لحاظ آنچه که با غوّاصى به دست مى آید، مانند حکم دریاست.
«مسألۀ 1942» اگر در آب فرو رود و مقدارى عنبر بیرون آورد که قیمت آن 18 نخود طلا یا بیشتر باشد، باید خُمس آن را بدهد و چنانچه از روى آب یا از کنار دریا به دست آورد، اگر قیمت آن به مقدار 18 نخود طلا نیز نرسد، بنابر احتیاط واجب باید خمُس آن را بدهد.
«مسألۀ 1943» کسى که کسب او غوّاصى یا استخراج معدن است، اگر خُمس آنها را بدهد و چیزى از مخارج سال او زیاد بیاید، لازم نیست دوباره خُمس آنها را بدهد.
«مسألۀ 1944» اگر بچّه اى معدنى را استخراج کند یا گنجى پیدا کند یا به واسطۀ فرو رفتن در دریا جواهرى بیرون آورد، لازم نیست خمس آن پرداخت شود؛ ولى چنانچه مال حلال او با حرام مخلوط شود، بنابر احتیاط واجب باید پس از بلوغ خودش خمس را بپردازد.