آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
مسائل متفرّقۀ نماز مسافر
«مسألۀ 1393» کسى که مى داند مسافر است و باید نماز را شکسته بخواند، اگر در غیر چهار مکانى که گفته شد عمداً تمام بخواند، نماز او باطل است و نیز اگر فراموش کند که مسافر است یا فراموش کند که نماز مسافر شکسته است و تمام بخواند، باید نماز را دوباره به صورت شکسته بخواند؛ ولى اگر بعد از وقت به خاطر آورد، واجب نیست قضا نماید.
«مسألۀ 1394» در هر موردى که وظیفۀ انسان است که نماز خود را هم تمام و هم شکسته بخواند، باید روزه خود را نیز بگیرد و قضاى آن را نیز بجا آورد.
«مسألۀ 1395» کسى که به خاطر دارد مسافر است و باید نماز را شکسته بخواند، اگر بدون توجّه و به طور عادت تمام بخواند، نمازش باطل است و باید آن را اعاده و یا قضا نماید.
«مسألۀ 1396» مسافرى که نمى داند باید نماز را شکسته بخواند، اگر تمام بخواند نمازش صحیح است.
«مسألۀ 1397» مسافرى که مى داند باید نماز را شکسته بخواند، اگر بعضى از خصوصیّات آن را نداند، مثلاً نداند که پس از گذشتن از حدّ ترخّص باید نمازش را شکسته بخواند و یا این که نداند در صورتى که چهار فرسخ برود و چهار فرسخ بازگردد، نمازش شکسته است، چنانچه تمام بخواند، در صورتى که وقت باقى باشد، بنابر احتیاط باید نماز را دوباره شکسته بخواند، ولى اگر پس از گذشتن وقت بفهمد، قضا بر او واجب نیست.
«مسألۀ 1398» مسافرى که مى داند باید نماز را شکسته بخواند، اگر به گمان این که سفر او کمتر از هشت فرسخ است تمام بخواند، وقتى بفهمد که سفر او هشت فرسخ بوده، باید نمازى را که تمام خوانده دوباره شکسته بخواند، ولى اگر پس از گذشتن وقت بفهمد، قضا لازم نیست.
«مسألۀ 1399» کسى که باید نماز را تمام بخواند اگر آن را شکسته بجا آورد، در هر صورت نمازش باطل است و باید آن را اعاده و یا قضا نماید؛ ولى این حکم در مورد کسى که ده روز در جایى اقامت کرده و به علت ندانستن مسأله نماز را شکسته
خوانده است، مبنى بر احتیاط است.
«مسألۀ 1400» اگر فراموش کند که مسافر است و مشغول نماز چهار رکعتى شود و در بین نماز به خاطر آورد که مسافر است یا متوجّه شود که سفر او هشت فرسخ است، چنانچه به رکوع رکعت سوم نرفته باشد، باید نماز را دو رکعتى تمام کند و اگر به رکوع رکعت سوم رفته باشد، نماز او باطل است و در صورتى که به مقدار خواندن یک رکعت نیز وقت داشته باشد، باید نماز را دوباره به صورت شکسته بخواند و چنانچه به اندازۀ خواندن یک رکعت وقت نداشته باشد، باید قضاى آن را به جا آورد.
«مسألۀ 1401» اگر مسافر بعضى از خصوصیّات نماز مسافر را نداند، مثلاً نداند که اگر چهار فرسخ برود و همان روز یا شب آن برگردد باید شکسته بخواند، چنانچه به نیّت نماز چهار رکعتى مشغول نماز شود و پیش از رکوع رکعت سوم مسأله را بفهمد، باید نماز را دو رکعتى تمام کند و اگر به رکوع رکعت سوم رفته باشد، نماز او باطل است و در صورتى که به مقدار یک رکعت نیز از وقت باقى مانده باشد، باید نماز را به صورت شکسته بخواند و چنانچه به اندازۀ خواندن یک رکعت نیز وقت نداشته باشد، باید قضاى آن را در خارج وقت به جا آورد.
«مسألۀ 1402» اگر مسافرى که باید نماز را تمام بخواند، به واسطۀ ندانستن مسأله به نیّت نماز دو رکعتى مشغول نماز شود و در بین نماز مسأله را بفهمد، باید نماز را چهار رکعتى تمام کند و احتیاط مستحب آن است که بعد از تمام شدن نماز، دوباره آن نماز را چهار رکعتى بخواند.
«مسألۀ 1403» اگر مسافرى که نماز نخوانده پیش از تمام شدن وقت به حدّ ترخّص وطن خود یا به جایى برسد که مى خواهد ده روز در آنجا بماند، باید نماز را تمام بخواند و کسى که مسافر نیست، اگر در اوّل وقت نماز نخواند و مسافرت کند، در سفر باید نماز را شکسته بخواند.
«مسألۀ 1404» اگر از مسافرى که باید نماز را شکسته بخواند نماز ظهر یا عصر یا عشاء قضا شود، باید آن را دو رکعتى قضا نماید، اگرچه در غیر سفر بخواهد قضاى آن را
بجا آورد و اگر از کسى که مسافر نیست یکى از سه نماز قضا شود، باید آن را چهار رکعتى قضا نماید، اگرچه در سفر بخواهد آن را قضا نماید.
«مسألۀ 1405» کسى که قسمتى از وقت نماز چهار رکعتى را در سفر و قسمتى از آن را در وطن مى باشد، چنانچه آن نماز قضا شود، اگر در آخر وقت در سفر بوده، باید نماز را دو رکعتى قضا کند و اگر در وطن بوده، باید آن را چهار رکعتى قضا کند.
«مسألۀ 1406» اگر در سفرى که وظیفۀ او در آن سفر جمع بین نماز تمام و شکسته است، نماز ظهر، عصر یا عشاى او قضا شود، قضاى آن را باید هم به صورت شکسته و هم به صورت تمام به جا آورد.
«مسألۀ 1407» اگر در یکى از چهار مکانى که مسافر مى تواند نماز خود را در آن جا تمام یا شکسته بخواند و در مسألۀ 1390 بیان شد، نماز ظهر، عصر یا عشاى او قضا شود، چنانچه بخواهد در مکان دیگرى آن را قضا نماید، باید به صورت شکسته آن را به جا آورد؛ ولى اگر بخواهد در همان چهار محل قضاى آن نماز را به جا آورد، مى تواند آن را به صورت شکسته یا تمام بخواند.
«مسألۀ 1408» مستحب است انسان بعد از هر نمازى که مى خواند سى مرتبه بگوید: «سُبْحانَ اللّهِ وَالْحَمْدُ للّهِ وَلا إِلهَ إِلَّا اللّهُ وَاللّهُ أَکْبَرُ»، ولى این ذکر در تعقیب نمازهایى که مسافر به صورت شکسته مى خواند بیشتر سفارش شده است، بلکه بهتر است مسافر بعد از این نمازها شصت مرتبه این ذکر را بگوید.