آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
صورت حجّ تمتّع
اشاره
«حجّ تمتّع» مرکب از دو عمل عبادىِ «عمرۀ تمتّع» و «حجّ تمتّع» مى باشد که به ترتیب زیر بیان مى شود:
1 - عمرۀ تمتّع
«مسألۀ 2183» در عمرۀ تمتّع پنج چیز واجب است:
اول: احرام از یکى از میقات ها و در احرام سه چیز واجب است: الف - نیّت.
ب - پوشیدن دو جامۀ احرام که یکى را «اِزار» (لنگ) و دیگرى را «رِداء» مى نامند که باید به دوش انداخته شود. ج - تلبیه؛ یعنى گفتن «لبیک» بدین نحو: «لَبَّیْکَ أَللّهُمَّ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ لا شَریکَ لَکَ لَبَّیْکَ، إنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَکَ وَالمُلْکَ، لا شَریکَ لَکَ لَبَّیْکَ».
دوم: طواف خانۀ خدا؛ به این ترتیب که با شروع از «حجرالأسود» هفت مرتبه دور خانۀ خدا بگردد و به هر دور آن یک «شوط» گفته مى شود.
سوم: نماز طواف؛ به این ترتیب که بعد از تمام شدن طواف واجب، پشت مقام ابراهیم علیه السلام دو رکعت نماز به قصد «نماز طواف» بخواند.
چهارم: سعى بین صفا و مروه؛ یعنى پس از نماز طواف، بین «صفا» و «مروه» که دو کوه معروفند سعى کند؛ به این صورت که از صفا شروع کند و به مروه برود و از مروه به صفا برگردد و سعى باید هفت مرتبه باشد و هر مرتبه را یک «شوط» مى گویند؛ به این شکل که از «صفا به مروه» یک شوط است و از «مروه به صفا» نیز یک شوط به حساب مى آید؛ پس هفت شوط از صفا شروع و به مروه ختم مى گردد.
پنجم: تقصیر؛ یعنى پس از سعى به قصد قربت و با نیّت خالص مقدارى از ناخن هاى دست یا پا و یا مقدارى از موى سر یا سبیل و یا ریش خود را بزند و بهتر بلکه احوط آن است که به زدن ناخن اکتفا نکند و مقدارى از مو را نیز بزند و تراشیدن سر و کندن مو کفایت نمى کند.
2 - حجّ تمتّع
«مسألۀ 2184» واجبات حجّ تمتّع سیزده چیز است:
اول: احرام حجّ تمتّع؛ که مانند احرام عمره است، جز این که در احرام حج باید از مکۀ معظّمه به نیّت حجّ تمتّع مُحرم شود.
دوم: وقوف در عرفات؛ یعنى مُحرم به احرام حجّ از ظهر روز عرفه - نهم ذى حجّه - به قصد قربت در عرفات باشد و در آنجا نیّت وقوف کند و بنابر احتیاط، از اوّل ظهر به عرفات برود و تا مغرب شرعى در آنجا بماند.
سوم: وقوف در مشعر؛ به این ترتیب که حاجى پس از انجام وقوف در عرفات هنگام مغرب شب عید به طرف «مشعرالحرام» کوچ کند و مستحب است به گونه اى کوچ کند که نماز مغرب و عشاء را در مشعر بخواند. وقوف در مشعر باید به قصد قربت انجام شود و وقت آن از طلوع فجر تا طلوع آفتاب است و بنابر احتیاط شب دهم را نیز تا طلوع فجر به قصد قربت باید در مشعر به سر برد.
چهارم، پنجم و ششم: واجبات منى در روز عید قربان، که عبارتند از:
الف - رَمى جمرۀ عقبه؛ یعنى زدن هفت سنگ ریزه به جمرۀ عقبه به پیروى از حضرت ابراهیم علیه السلام که در این مکان شیطان را رمى کرده است. ب - قربانى و مخیّر است شتر یا گاو و یا گوسفند را قربانى کند. ج - تراشیدن سر و یا تقصیر (کوتاه کردن مو یا ناخن) به تفصیلى که در کتاب مناسک حج آمده است.
هفتم، هشتم، نهم، دهم و یازدهم: اعمال مکّۀ مکرّمه، که به ترتیب عبارتند از:
«طواف»، «نماز طواف»، «سعى بین صفا و مروه»، «طواف نساء» و «نماز طواف نساء».
دوازدهم و سیزدهم: اعمال منى در روزهاى یازدهم، دوازدهم و براى بعضى سیزدهم ذى حجّه، که عبارتند از:
الف - بیتوتۀ در منى؛ یعنى شب در آنجا ماندن. ب - رَمى جمرات سه گانه (اولى، وُسطى و عقبه) و در هر روز باید به هر یک از جمرات سه گانه هفت ریگ بزند.