آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
نمازهاى مستحب
اشاره
«مسألۀ 791» تعداد نمازهاى مستحبّى زیاد است و آنها را «نافله» مى گویند و از میان نمازهاى مستحبّى، خواندن نافله هاى شبانه روزى بیشتر سفارش شده و تعداد آنها در غیر روز جمعه، سى و چهار رکعت است که دو رکعت آن نافلۀ صبح، هشت رکعت نافلۀ ظهر، هشت رکعت نافلۀ عصر، چهار رکعت نافلۀ مغرب، دو رکعت نافلۀ عشاء و یازده رکعت نافلۀ شب مى باشد و چون دو رکعت نافلۀ عشاء را بنابر احتیاط واجب باید نشسته خواند، یک رکعت حساب مى شود، ولى در روز جمعه بر شانزده رکعت نافلۀ ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه مى شود.
«مسألۀ 792» از یازده رکعت نافلۀ شب، هشت رکعت آن باید به نیّت نافلۀ شب، دو رکعت به نیّت نماز شَفْع و یک رکعت به نیّت نماز وَتْر خوانده شود. دستور کامل نافلۀ شب در کتابهاى ادعیه گفته شده است.
«مسألۀ 793» نمازهاى نافله را بجز نماز وَتْر که یک رکعت مى باشد، باید دو رکعتى بجا آورد و مستحب است در رکعت دوم نمازهاى نافله و نیز در نماز وتر قنوت را بخوانند، ولى در نماز شفع اگر بخواهند قنوت را بجا آورند، احتیاطاً آن را به امید ثواب انجام دهند.
«مسألۀ 794» نمازهاى نافله را مى توان نشسته خواند، ولى بهتر است دو رکعت نماز نافلۀ نشسته را یک رکعت حساب کند؛ مثلاً کسى که مى خواهد نافلۀ ظهر را که هشت رکعت است نشسته بخواند، بهتر است شانزده رکعت بخواند و اگر بخواهد نماز وتر را نشسته بخواند، دو نماز یک رکعتى نشسته بخواند.
«مسألۀ 795» نافلۀ ظهر و عصر را در سفر نباید خواند، ولى نافلۀ عشاء را به نیّت این
که شاید مطلوب خداوند باشد، مى توان بجا آورد.
وقت نمازهاى نافله یومیّه
«مسألۀ 796» نافلۀ نماز ظهر، پیش از نماز ظهر خوانده مى شود و وقت آن از اوّل ظهر تا هنگامى است که طول سایۀ شاخص که بعد از ظهر پیدا مى شود، به اندازۀ دو هفتم آن شود؛ مثلاً اگر طول شاخص هفت وجب باشد، هر وقت مقدار سایه اى که بعد از ظهر پیدا مى شود به دو وجب رسید، آخر وقت نافلۀ ظهر است.
«مسألۀ 797» نافلۀ عصر پیش از نماز عصر خوانده مى شود و وقت آن تا هنگامى است که طول آن مقدار از سایۀ شاخص که بعد از ظهر پیدا مى شود، به چهار هفتم آن برسد و چنانچه بخواهد نافلۀ ظهر یا نافلۀ عصر را بعد از وقت آنها بخواند، بهتر است نافلۀ ظهر را بعد از نماز ظهر و نافلۀ عصر را بعد از نماز عصر و بدون نیّت ادا و قضا بخواند.
«مسألۀ 798» وقت نافلۀ مغرب، پس از تمام شدن نماز مغرب است تا وقتى که سرخى طرف مغرب که بعد از غروب کردن آفتاب در آسمان پیدا مى شود، از بین برود و چنانچه بخواهد پس از این هنگام آن را بخواند، بنا بر احتیاط واجب باید بدون نیّت ادا و قضا آن را بجا آورد.
«مسألۀ 799» وقت نافلۀ عشاء تا پایان وقت نماز عشاء است و بهتر است بلافاصله بعد از نماز عشاء خوانده شود.
«مسألۀ 800» نافلۀ صبح پیش از نماز صبح خوانده مى شود و وقت آن از 16 آخر شب شروع مى شود و اگر نافلۀ شب را به جا آورد، مى تواند نافلۀ صبح را متّصل به نافلۀ شب پس از نیمۀ شب بخواند و اگر از کسانى باشد که تقدیم نافلۀ شب بر نیمۀ شب براى آنان جایز است، مى تواند نافلۀ صبح را همراه نافلۀ شب قبل از نیمۀ شب بجا آورد.
«مسألۀ 801» وقت نافله شب از نیمه شب تا اذان صبح است و بهتر است نزدیک اذان صبح خوانده شود.
«مسألۀ 802» مسافر و کسى که خواندن نافلۀ شب بعد از نیمه شب براى او دشوار است، مى تواند آن را قبل از نیمۀ شب بجا آورد.
نماز غفیله
«مسألۀ 803» نماز غفیله نمازى است که بین نماز مغرب و عشاء خوانده مى شود و بنابر احتیاط باید به قصد قربت مطلقه خوانده شود و ابتداى وقت آن بعد از نماز مغرب و انتهاى آن بنابر احتیاط وقتى است که سرخى طرف مغرب از بین برود. در رکعت اوّل آن، بعد از حمد باید به جاى سوره این آیات را بخوانند:«وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنادى فِی الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظّالِمِینَ فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّیْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ کَذلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ» و در رکعت دوم بعد از حمد به جاى سوره، این آیه را بخوانند:«وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیْبِ لا یَعْلَمُها إِلاّ هُوَ وَ یَعْلَمُ ما فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلاّ یَعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فِی ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاّ فِی کِتابٍ مُبِینٍ» و در قنوت آن بگویند: «اَللّهُمَّ إنّى أَسْأَلُکَ بِمَفاتِحِ الْغَیْبِ الَّتِى لایَعْلَمُها إِلّا أنْتَ أنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأنْ تَفْعَلَ بى کَذا وَکَذا» و به جاى کلمۀ «کذا و کذا»، حاجتهاى خود را بگویند، و بعد ادامه دهند: «اَللّهُمَّ أنْتَ وَلِىُّ نِعْمَتِى وَالْقادِرُ عَلى طَلِبَتِى تَعْلَمُ حاجَتِى فَأَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِ وَعَلَیْهِمُ السَّلامُ لَمّا قَضَیْتَها لِى».