آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
راه ثابت شدن اوّل ماه
«مسألۀ 1812» اوّل ماه به پنج چیز ثابت مى شود:
اوّل: آن که خود انسان ماه را ببیند.
دوم: عدّه اى که از گفتۀ آنان یقین یا اطمینان پیدا مى شود، بگویند: «ماه را دیده ایم» و همچنین است هر طریقى که به واسطۀ آن یقین یا اطمینان به اوّل ماه پیدا شود.
سوم: دو مرد عادل بگویند: «در شب ماه را دیده ایم» ولى اگر صفت ماه را برخلاف یکدیگر بگویند یا شهادت آنان خلاف واقع باشد، مثل این که بگویند: «داخل دایرۀ ماه طرف افق بوده»، اوّل ماه ثابت نمى شود؛ امّا اگر در تشخیص بعضى از خصوصیّات اختلاف داشته باشند، مثل آن که یکى بگوید: «ماه بلند بود» و دیگرى بگوید: «بلند نبود»، با گفتۀ آنان اوّل ماه ثابت مى شود.
چهارم: سى روز از اوّل ماه شعبان بگذرد که به واسطۀ آن، اوّل ماه رمضان ثابت مى شود و سى روز از اوّل رمضان بگذرد که به واسطۀ آن، اوّل ماه شوّال ثابت مى شود.
پنجم: حاکم شرع حکم کند که اوّل ماه است.
«مسألۀ 1813» اگر حاکم شرع حکم کند که اوّل ماه است، کسى که از او تقلید نمى کند نیز باید به حکم او عمل نماید؛ ولى کسى که مى داند حاکم شرع اشتباه کرده، نمى تواند به حکم او عمل نماید.
«مسألۀ 1814» اوّل ماه با پیشگویى منجّمین ثابت نمى شود، ولى اگر انسان از گفتۀ آنان یقین یا اطمینان پیدا کند، باید به آن عمل نماید.
«مسألۀ 1815» بلند بودن ماه یا دیر غروب کردن آن، دلیل نمى شود که شب پیش از
آن، شب اوّل ماه بوده است.
«مسألۀ 1816» براى ثابت شدن اوّل ماه لازم نیست با چشم معمولى ماه دیده شود و دیدن ماه با وسایلى مثل دوربین، تلسکوپ و مانند آنها نیز کفایت مى کند؛ بلکه از هر راهى یقین یا اطمینان پیدا کند که ماه پس از غروب آفتاب در افق منطقه وجود دارد، کافى است.
«مسألۀ 1817» اگر اوّل ماه رمضان براى کسى ثابت نشود و روزه نگیرد، چنانچه دو مرد عادل بگویند: «شب پیش ماه را دیده ایم»، باید روزۀ آن روز را قضا نماید.
«مسألۀ 1818» اگر در شهرى اوّل ماه ثابت شود، براى مردم شهر دیگر فایده ندارد، مگر آن که آن دو شهر به هم نزدیک باشند یا انسان بداند که افق آنها یکى است.
«مسألۀ 1819» انسان باید روزى را که نمى داند آخر رمضان است یا اوّل شوّال، روزه بگیرد، ولى اگر پیش از مغرب بفهمد که اوّل شوّال است، باید افطار کند.
«مسألۀ 1820» اگر زندانى نتواند به ماه رمضان یقین کند، باید به گمان خود عمل نماید و اگر آن نیز ممکن نباشد، هر ماهى را روزه بگیرد صحیح است؛ ولى باید سعى کند ماهى را که براى گرفتن روزه انتخاب مى کند، بیشترین احتمال براى رمضان بودن را داشته باشد و باید بعد از گذشتن یازده ماه از ماهى که روزه گرفته، دوباره یک ماه روزه بگیرد، ولى اگر بعد به اوّل ماه گمان پیدا کرد، باید به آن عمل نماید.