آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
مواردى که فقط قضاى روزه واجب مى شود
«مسألۀ 1771» در چند صورت فقط قضاى روزه بر انسان واجب است و کفّاره واجب نیست:
اوّل: آن که روزۀ خود را با قِى کردن یا اماله نمودن باطل کند.
دوم: آن که در شب ماه رمضان جنب باشد و به تفصیلى که در مسألۀ 1710 گفته شد، تا اذان صبح از خواب دوم بیدار نشود.
سوم: عملى که روزه را باطل مى کند بجا نیاورد، ولى نیّت روزه نکند یا ریا کند یا قصد کند که روزه نباشد یا این که قصد کند آنچه روزه را باطل مى کند، بجا آورد.
چهارم: آن که در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش کند و با حال جنابت یک یا
چند روز، روزه بگیرد.
پنجم: آن که در ماه رمضان با شک در این که صبح شده و بدون این که تحقیق کند، عملى که روزه را باطل مى کند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده است و تفاوتى ندارد که مى توانسته تحقیق کند یا نه و نیز اگر بعد از تحقیق اطمینان پیدا نکند که شب باقى است و صبح نشده و عملى که روزه را باطل مى کند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده، قضاى آن روزه بر او واجب است؛ اما اگر بعد از تحقیق و مراعات فجر اطمینان یابد که صبح نشده و عملى که روزه را باطل مى کند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده، قضا واجب نمى شود.
ششم: آن که کسى بگوید: «صبح نشده» و انسان با اعتماد به گفتۀ او عملى که روزه را باطل مى کند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده است.
هفتم: آن که کسى بگوید صبح شده و انسان به گفتۀ او یقین نکند یا گمان کند شوخى مى کند و عملى که روزه را باطل مى کند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده است.
هشتم: آن که نابینا و مانند او که نمى تواند در مورد وقت تحقیق کند، با اعتماد به گفتۀ کسى که مى گوید مغرب شده، افطار کند و بعد معلوم شود مغرب نبوده است.
نهم: آن که در هواى صاف به واسطۀ تاریکى یقین کند که مغرب شده و افطار کند و بعد معلوم شود مغرب نبوده است، ولى اگر به علّت وجود مانعى، مانند ابرى بودن هوا یا وجود گرد و غبار به گمان این که مغرب شده افطار کند و بعد معلوم شود مغرب نبوده، قضا لازم نیست.
دهم: آن که براى خنک شدن یا بى جهت مضمضه کند (یعنى آب در دهان بگرداند) و آب بى اختیار فرو رود؛ ولى اگر فراموش کند که روزه است و آب را فرو دهد یا براى وضویى که براى نماز واجب مى گیرد، مضمضه کند و بى اختیار آب فرو رود، قضا بر او واجب نیست.
«مسألۀ 1772» اگر غیر از آب چیز دیگرى را در دهان ببرد و بى اختیار فرو رود یا آب داخل بینى کند و بى اختیار فرو رود، قضا بر او واجب نیست.
«مسألۀ 1773» مضمضۀ زیاد براى روزه دار مکروه است و اگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد، بهتر است سه مرتبه آب دهان را بیرون بریزد.
«مسألۀ 1774» اگر انسان بداند که به واسطۀ مضمضه، بى اختیار یا از روى فراموشى آب وارد گلویش مى شود، نباید مضمضه کند.
«مسألۀ 1775» اگر انسان شک کند که مغرب شده یا نه، نمى تواند افطار کند، ولى اگر شک کند که صبح شده یا نه، پیش از تحقیق نیز مى تواند عملى که روزه را باطل مى کند انجام دهد، ولى در صورتى که صبح شده باشد، به تفصیلى که در مسألۀ 1771 گفته شد قضا دارد.