آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
عیب هایى که به واسطۀ آنها مى شود عقد را به هم زد
«مسألۀ 2838» اگر مرد بعد از عقد بفهمد که زن او یکى از عیوب هفتگانۀ زیر را دارد، مى تواند عقد را به هم بزند:
اوّل: دیوانگى. دوم: مرض خُوره. سوم: بَرَص (پیسى). چهارم: کورى. پنجم: شَل بودن به گونه اى که معلوم باشد. ششم: افضا شده باشد، یعنى راه ادرار و حیض او یکى شده باشد؛ ولى اگر راه حیض و مدفوع او یکى شده باشد، به هم زدن عقد اشکال دارد و باید احتیاط شود. هفتم: آن که گوشت یا استخوان یا غدّه اى در فرج او باشد که مانع نزدیکى شود.
«مسألۀ 2839» عیب هاى هفتگانه گفته شده، در صورتى به مرد حقّ به هم زدن عقد را مى دهد که پیش از عقد وجود داشته باشد و مرد از آن بى اطّلاع باشد، ولى اگر بعد از عقد به وجود آید یا پیش از عقد وجود داشته و مرد از آن آگاه بوده و به آن رضایت داشته است، حقّ فسخ ندارد.
«مسألۀ 2840» اگر زن پس از عقد بفهمد شوهر او یکى از عیوب چهار گانۀ زیر را داراست، مى تواند عقد را به هم بزند:
اوّل: دیوانه باشد یا پس از عقد دیوانه شود، هرچند بعد از آمیزش باشد. دوم: آلت مردانگى نداشته باشد. سوم: بیضه هاى او را کشیده باشند. چهارم: عِنیّن باشد و به طور کلّى نتواند عمل زناشویى را انجام دهد، هرچند این بیمارى بعد از عقد و پیش از آمیزش حادث شده باشد.
«مسألۀ 2841» اگر هر یک از زن یا مرد از قبل از عقد داراى بیمارى واگیردارى باشند که غیر قابل درمان بوده و براى طرف مقابل خطر جانى قابل توجهى ایجاد بکند، چنانچه طرف مقابل هنگام عقد علم به بیمارى وى نداشته باشد، پس از آن که متوجه
بیمارى وى شد، مى تواند عقد را فسخ نماید.
«مسألۀ 2842» اگر هر یک از طرفین پیش از عقد داراى عیب یا نقصى باشد که نزد عرف قابل توجه است و با سخن یا عمل خود، به گونه اى آن را بپوشاند که طرف مقابل متوجه آن نگردد - مثل این که قدرت سخن گفتن نداشته باشد و آن را مخفى کند - و یا در ضمن عقد شرط کنند که طرف دیگر داراى مشخصات خاصى باشد و بعداً معلوم شود که فاقد آن مشخصات بوده است - مثل این که شرط کنند سیّد باشد و بعد معلوم شود سیّد نبوده است - طرف مقابل حق فسخ عقد را دارد.
«مسألۀ 2843» چنانچه بر طبق عرف و عادات یک محل، شرایط خاصّى براى طرفین عقد وجود داشته باشد به نحوى که عرفاً عقد را با توجه و مبنى بر آن جارى سازند - مثل باکره بودن براى دختر - اگر بعد از عقد بفهمند که آن شرایط موجود نبوده است، طرف مقابل مى تواند عقد را فسخ نماید، هرچند به هنگام عقد با لفظ، تصریح به آن شرط نشده باشد.
«مسألۀ 2844» حقّ به هم زدن عقد در موارد نام برده غیر از مورد عنّین بودن مرد، فورى است؛ پس اگر زن یا مرد بر یکى از عیوب ذکر شده اطّلاع پیدا کند و عقد را به هم نزند، بنابر احتیاط واجب حقّ او ساقط مى شود، مگر این که به اصل حق فسخ یا به فوریّت آن جاهل بوده باشد که در این صورت پس از آگاهى و اطّلاع، باز هم حقّ فسخ او فورى است.
«مسألۀ 2845» در مورد عیب عنّین بودن مرد، اگر احتمال درمان او را بدهند، زن باید به حاکم شرع مراجعه کند و حاکم شرع یک سال - براى آزمایش و درمان - به مرد مهلت دهد؛ پس اگر در این مدّت مرد هیچ نتوانست با زنى آمیزش نماید، زن حقّ فسخ دارد.
«مسألۀ 2846» اگر مرد یا زن به واسطۀ یکى از عیب هایى که در مسائل پیش گفته شد، عقد را به هم بزنند، باید بدون طلاق از هم جدا شوند.
«مسألۀ 2847» اگر به واسطۀ آن که مرد عنّین است و نمى تواند آمیزش کند، زن عقد را به هم بزند، شوهر باید نصف مهر را بدهد؛ ولى اگر به واسطۀ یکى از
عیب هاى دیگرى که گفته شد، مرد یا زن عقد را به هم بزنند، چنانچه مرد با زن آمیزش نکرده باشد، چیزى بر او نیست و اگر نزدیکى کرده باشد، باید تمام مهر را بدهد.
«مسألۀ 2848» اگر زن شخصاً با ظاهر سازى و تدلیس مردى را فریب دهد و به عقد او در آید و بعد از عقد معلوم شود که تدلیس کرده است، پس از آن که شوهر عقد را فسخ کرد، زن مهریۀ تعیین شده را طلبکار نیست، هرچند شوهر با او نزدیکى کرده باشد، ولى خوب است شوهر چیزى به او بدهد و اگر دیگرى مرد را فریب داده باشد، در مواردى که مرد باید مهریه را به زن بپردازد، مى تواند مقدار آن را از شخص فریب دهنده بگیرد.