آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
3 - قیام (ایستادن)
«مسألۀ 981» قیام در هنگام گفتن تَکبیرةُ الاِحرام و قیام متّصل به رکوع - به این معنا که از حالت قیام به رکوع برود - رکن است، ولى قیام در هنگام خواندن حمد و سوره و قیام بعد از رکوع رکن نیست و اگر کسى آن را از روى فراموشى ترک کند، نماز او صحیح است.
«مسألۀ 982» واجب است پیش از گفتن تکبیر و بعد از آن مقدارى بایستد تا یقین
کند که در حال ایستادن، تکبیر گفته است.
«مسألۀ 983» اگر رکوع را فراموش کند و بعد از حمد و سوره بنشیند و به خاطر آورد که رکوع نکرده، باید بایستد و به رکوع رود و اگر بدون این که بایستد، به حال خمیدگى به رکوع برگردد، چون قیام متصل به رکوع را بجا نیاورده، نماز او باطل است.
«مسألۀ 984» نباید هنگامى که ایستاده است بدن را حرکت دهد و به طرفى خم شود و بنابر احتیاط به جایى تکیه نیز نباید بکند؛ ولى اگر از روى ناچارى باشد یا در حال خم شدن براى رکوع پاها را حرکت دهد، اشکال ندارد.
«مسألۀ 985» اگر هنگامى که ایستاده از روى فراموشى بدن را حرکت دهد یا به طرفى خم شود یا به جایى تکیه کند، اشکال ندارد، ولى اگر در قیام به هنگام گفتن تکبیرة الاحرام و قیام متصل به رکوع از روى فراموشى به طرفى خم شود، بنابر احتیاط واجب باید نماز را تمام کند و دوباره بخواند.
«مسألۀ 986» هنگام ایستادن بنابر احتیاط باید هر دو پا روى زمین باشد، ولى لازم نیست سنگینى بدن روى هر دو پا باشد و اگر روى یک پا نیز باشد، اشکال ندارد.
«مسألۀ 987» اگر کسى که مى تواند درست بایستد، پاها را به قدرى از هم فاصله دهد که به حال ایستادن معمولى نباشد، نماز او باطل است.
«مسألۀ 988» اگر انسان در نماز بخواهد کمى جلو یا عقب رود یا کمى بدن را به طرف راست یا چپ حرکت دهد، نباید چیزى بگوید، ولى «بِحَوْلِ اللّهِ وَقُوَّتِهِ أَقُومُ وَأَقْعُدُ» را باید در حال برخاستن بگوید و در هنگام گفتن ذکرهاى واجب نیز بدن باید بى حرکت باشد؛ بلکه احتیاط واجب آن است که در هنگام گفتن ذکرهاى مستحبّى نماز نیز بدنش آرام باشد.
«مسألۀ 989» اگر عمداً در حال حرکت بدن ذکر بگوید، مثلاً هنگام رفتن به رکوع یا سجده تکبیر بگوید، چنانچه آن را به قصد ذکرى که در نماز دستور داده اند بگوید، احتیاطاً باید نماز را دوباره بخواند و اگر به این قصد نگوید بلکه بخواهد ذکرى گفته باشد، نماز صحیح است.
«مسألۀ 990» حرکت دادن دست و انگشتان در هنگام خواندن حمد اشکال ندارد، اگرچه احتیاط مستحب آن است که آنها را نیز حرکت ندهد.
«مسألۀ 991» اگر هنگام خواندن حمد و سوره یا تسبیحات، بى اختیار به قدرى حرکت کند که از حال آرام بودن خارج شود، احتیاط واجب آن است که بعد از آرام گرفتن بدن، آنچه را در حال حرکت خوانده، دوباره بخواند.
«مسألۀ 992» اگر در بین نماز از ایستادن عاجز شود، باید بنشیند و اگر از نشستن نیز عاجز شود، باید بخوابد، ولى تا بدن آرام نگرفته، نباید چیزى بخواند.
«مسألۀ 993» انسان تا مى تواند ایستاده نماز بخواند نباید بنشیند، مثلاً کسى که در هنگام ایستادن، بدنش حرکت مى کند یا مجبور است به چیزى تکیه دهد یا بدنش را کج کند یا خم شود یا پاها را بیشتر از معمول از هم فاصله دهد، باید به هر نحوى که مى تواند ایستاده نماز بخواند، ولى اگر به هیچ صورت، حتّى مثل حال رکوع نیز نتواند بایستد، باید راست بنشیند و نشسته نماز بخواند.
«مسألۀ 994» انسان تا مى تواند بنشیند، نباید خوابیده نماز بخواند و اگر نتواند راست بنشیند، باید به هر نحو که مى تواند بنشیند و اگر به هیچ صورت نتواند بنشیند، باید به گونه اى که در احکام قبله گفته شد، به پهلوى راست بخوابد و اگر نتواند، به پهلوى چپ بخوابد و اگر آن نیز ممکن نباشد، به گونه اى به پشت بخوابد که کف پاهاى او رو به قبله باشد.
«مسألۀ 995» اگر کسى که نشسته نماز مى خواند، بعد از خواندن حمد و سوره بتواند بایستد و رکوع را ایستاده بجا آورد، باید بایستد و از حال ایستاده به رکوع رود و اگر نتواند، باید رکوع را نیز نشسته بجا آورد.
«مسألۀ 996» اگر کسى که خوابیده نماز مى خواند، در بین نماز بتواند بنشیند، باید مقدارى را که مى تواند نشسته بخواند و نیز اگر مى تواند بایستد، باید مقدارى را که مى تواند ایستاده بخواند، ولى تا بدن آرام نگرفته، نباید چیزى بخواند.
«مسألۀ 997» اگر کسى که نشسته نماز مى خواند، در بین نماز بتواند بایستد، باید
مقدارى را که مى تواند، ایستاده بخواند، ولى تا بدن آرام نگرفته، نباید چیزى بخواند.
«مسألۀ 998» کسى که مى تواند بایستد، اگر بترسد که به واسطۀ ایستادن مریض شود یا ضررى به او برسد، باید نشسته نماز بخواند و اگر از نشستن نیز بترسد، باید خوابیده نماز بخواند.
«مسألۀ 999» اگر انسان گمان داشته باشد که تا آخر وقت مى تواند ایستاده نماز بخواند، باید نماز را به تأخیر بیندازد، ولى اگر احتمال دهد، لازم نیست آن را به تأخیر بیندازد.
«مسألۀ 1000» مستحب است نمازگزار در حال ایستادن، ستون فقرات و گردن خود را صاف نگهدارد، شانه ها و دست ها را پایین بیندازد و کف دستها را روى رانها بگذارد، انگشتان را به هم بچسباند، جاى سجده را نگاه کند، سنگینى بدن را به طور مساوى روى دو پا بیندازد، با خضوع و خشوع باشد، پاها را پس و پیش نگذارد و پاها را سه انگشتِ باز تا یک وجب از هم فاصله دهد.