آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
4 - کَثیرُالشَّک (کسى که زیاد شک مى کند)
«مسألۀ 1205» اگر کسى در سه نماز متوالى که بجا مى آورد، به طور مداوم حداقل در یکى از آنها شک کند، «کثیرالشک» است و چنانچه زیاد شک کردن او از روى غضب یا ترس یا پریشانى حواس نباشد، نباید به شک خود اعتنا کند و چنانچه کثیرالشک در سه نماز متوالى شک نکند، حکم کثیرالشک از او برطرف مى شود.
«مسألۀ 1206» اگر کثیرالشّک در بجا آوردن چیزى شک کند، چنانچه بجا آوردن آن نماز را باطل نکند، باید بنا بگذارد که آن را بجا آورده؛ مثلاً اگر شک کند که رکوع کرده یا نه، باید بنا بگذارد که رکوع کرده است و اگر بجا آوردن آن، نماز را باطل کند، باید بنا بگذارد که آن را انجام نداده؛ مثلاً اگر شک کند که یک رکوع کرده یا بیشتر، چون زیاد شدن رکوع نماز را باطل مى کند، باید بنا بگذارد که بیشتر از یک رکوع انجام نداده است.
«مسألۀ 1207» کسى که در یک قسمت از نماز زیاد شک مى کند، چنانچه در قسمت هاى دیگر نماز شک کند، باید به دستور آن عمل نماید، مثلاً کسى که زیاد شک مى کند که سجده کرده یا نه، اگر در بجا آوردن رکوع شک کند، باید به دستور آن رفتار نماید، یعنى اگر ایستاده، رکوع را بجا آورد و اگر به سجده رفته، به شک خود اعتنا نکند.
«مسألۀ 1208» کسى که در نماز مخصوصى - مثلاً در نماز ظهر - زیاد شک مى کند، اگر در نماز دیگرى - مثلاً در نماز عصر - شک کند، باید به دستور شک رفتار نماید.
«مسألۀ 1209» کسى که وقتى در جاى مخصوصى نماز مى خواند زیاد شک مى کند، اگر در غیر آنجا نماز بخواند و شکى براى او پیش آید، باید به دستور شک رفتار نماید.
«مسألۀ 1210» اگر انسان شک کند که کثیرالشک شده یا نه، باید به دستور شک
عمل نماید و کثیرالشّک تا وقتى یقین نکند که به حال مردم عادى برگشته، نباید به شک خود اعتنا کند.
«مسألۀ 1211» اگر کسى که زیاد شک مى کند، شک کند که رکنى را بجا آورده یا نه و اعتنا نکند، ولى بعد به خاطر آورد که آن را بجا نیاورده، چنانچه مشغول رکن بعد نشده باشد، باید آن را بجا آورد و اگر مشغول رکن بعد شده باشد، نماز او باطل است؛ مثلاً اگر شک کند رکوع کرده یا نه و اعتنا نکند، چنانچه پیش از سجده به خاطر آورد که رکوع نکرده، باید رکوع کند و اگر در سجده به خاطر آورد، نماز او باطل است.
«مسألۀ 1212» اگر کسى که زیاد شک مى کند، شک کند چیزى را که رکن نیست بجا آورده یا نه و اعتنا نکند و بعد به خاطر آورد که آن را بجا نیاورده، چنانچه وارد رکن بعدى نشده باشد، باید آن را بجا آورد و اگر وارد رکن بعدى شده باشد، نماز او صحیح است؛ مثلاً اگر شک کند که حمد خوانده یا نه و اعتنا نکند، چنانچه در قنوت به خاطر آورد که حمد نخوانده، باید بخواند و اگر در رکوع به خاطر آورد، نماز او صحیح است.