آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
چیزهایى که سجده بر آنها صحیح است
«مسألۀ 1103» سجده باید بر زمین و چیزهاى غیر خوراکى و غیر پوشاکى که از زمین مى رویند - مانند چوب و برگ درخت - باشد و سجده بر چیزهاى خوراکى و پوشاکى صحیح نیست و نیز سجده کردن بر چیزهایى مانند طلا، نقره و عقیق، باطل است و سجده بر فیروزه خالى از اشکال نیست، امّا سجده کردن بر سنگهاى معدنى مانند سنگ مرمر و سنگهاى سیاه، اشکال ندارد.
«مسألۀ 1104» احتیاط واجب آن است که بر برگ درخت مو (انگور) سجده نکنند.
«مسألۀ 1105» سجده بر چیزهایى مثل علف و کاه که از زمین روییده و خوراک حیوان هستند، صحیح است.
«مسألۀ 1106» سجده بر گُلهایى که خوراکى نیستند صحیح است، ولى سجده بر گلها و گیاهان دارویى که از زمین مى رویند، مانند گُل بنفشه و گل گاوزبان، بنابر احتیاط صحیح نیست.
«مسألۀ 1107» سجده بر گیاهى که خوردن آن در بعضى از شهرها معمول است و در شهرهاى دیگر معمول نیست و نیز سجده بر میوه نارس صحیح نیست.
«مسألۀ 1108» سجده بر آجر و کوزۀ گِلى در حال اختیار جایز نیست و احتیاط واجب
در ترک سجده بر گچ و آهک پخته است، ولى سجده بر گچ و آهک پخته نشده اشکال ندارد.
«مسألۀ 1109» اگر کاغذ را از چیزى که سجده بر آن صحیح است، مثلاً از کاه ساخته باشند، مى شود بر آن سجده کرد و سجده بر کاغذى که از پنبه ساخته شده، خالى از اشکال نیست.
«مسألۀ 1110» براى سجده بهتر از هر چیز تربت حضرت سیدالشهدا علیه السلام و بعد از آن خاک و بعد از آن سنگ و بعد از سنگ، گیاه است.
«مسألۀ 1111» اگر چیزى که سجده بر آن صحیح است، نداشته باشد یا اگر دارد به واسطۀ سرما یا گرماى زیاد و مانند آنها نتواند بر آن سجده کند، باید به لباس خود سجده کند و اگر نتواند، باید بر پشت دست خود و چنانچه آن نیز ممکن نباشد، بر چیزهاى معدنى مانند انگشتر عقیق سجده نماید.
«مسألۀ 1112» اگر در بین نماز چیزى که بر آن سجده مى کند گم شود و چیزى که سجده بر آن صحیح است نداشته باشد، چنانچه وقت وسعت داشته باشد، باید نماز را رها کند و اگر وقت تنگ باشد، باید به لباس خود سجده کند و اگر ممکن نباشد، بر پشت دست و اگر آن نیز نشود، بر چیز معدنى مانند انگشتر عقیق سجده نماید.
«مسألۀ 1113» هرگاه در حال سجده بفهمد پیشانى را بر چیزى گذاشته که سجده بر آن باطل است، اگر ممکن باشد باید پیشانى را از روى آن به روى چیزى که سجده بر آن صحیح است بکشد و اگر ممکن نباشد، بنابر احتیاط باید سر را از آن بردارد و بر چیزى که سجده بر آن صحیح است بگذارد و سپس نماز را اعاده نماید.
«مسألۀ 1114» اگر بعد از سجده بفهمد پیشانى را روى چیزى گذاشته که سجده بر آن باطل است، احتیاط واجب تکرار سجده و اتمام نماز و اعادۀ آن است.
«مسألۀ 1115» سجده کردن براى غیر خداوند متعال حرام است و بعضى از مردم عوام که مقابل قبر امامان علیهم السلام پیشانى را به زمین مى گذارند، اگر براى شکر خداوند متعال باشد، اشکال ندارد و گرنه حرام است و در هر صورت اجتناب از این امور بهتر است.