آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
احکام حائض
«مسألۀ 469» چند چیز بر حائض حرام است:
اوّل: عبادت هایى که مانند نماز، باید با وضو، غسل یا تیمّم بجا آورده شوند؛ ولى بجا آوردن عبادت هایى که وضو، غسل و تیمّم براى آنها لازم نیست - مانند نماز میّت - مانعى ندارد. دوم: تمام چیزهایى که بر جنب حرام است و در احکام جنابت گفته شد.
سوم: وطى در قُبُل (جلو) که هم براى مرد و هم براى زن حرام است، اگرچه به مقدار ختنه گاه داخل شود و منى هم بیرون نیاید، بلکه احتیاط واجب آن است که مقدار کمتر از ختنه گاه را نیز داخل نکند و همچنین احتیاط، ترک وطى در دُبُر (عقب) زن در حال حیض است؛ بلکه اگر زن راضى نباشد، در غیر حال حیض نیز وطى در دُبُر زن جایز نیست.
«مسألۀ 470» جماع کردن در روزهایى هم که حیض زن قطعى نیست ولى شرعاً باید آن را حیض قرار دهد حرام است، پس زنى که بیشتر از ده روز خون مى بیند و باید به دستورى که گفته شد روزهاى عادت خود را طبق روزهاى عادت خویشان خود حیض قرار دهد، شوهرش نمى تواند در آن روزها با او نزدیکى نماید.
«مسألۀ 471» اگر مرد در حال جماع بفهمد زن حائض شده، باید فوراً از او جدا شود.
«مسألۀ 472» اگر زن بگوید: «حیض هستم» یا «از حیض پاک شده ام»، باید حرف او را قبول کرد.
«مسألۀ 473» براى جماع با زن حائض کفاره واجب نمى شود، اگرچه دادن کفاره بر مرد مستحب است.
«مسألۀ 474» اگر شمارۀ روزهاى حیض زن به سه قسمت تقسیم شود و مرد در قسمت اوّل آن از روى علم و عمد با زن خود جماع کند، مستحب است هجده نخود طلا کفاره به فقیر بدهد، و اگر در قسمت دوم جماع کند، نُه نخود، و اگر در قسمت سوم جماع
کند، چهار نخود و نیم بدهد؛ مثلاً زنى که شش روز خون حیض مى بیند، اگر شوهرش در شب یا روز اوّل و دوم با او جماع کند، هیجده نخود طلا و در شب یا روز سوم و چهارم نُه نخود و در شب یا روز پنجم و ششم چهار نخود و نیم طلا مى دهد.
«مسألۀ 475» اگر کسى هم در قسمت اوّل و هم در قسمت دوم و هم در قسمت سوم دوران حیض با زن خود جماع کند، مستحب است هر سه کفاره را که روى هم سى و یک نخود و نیم مى شود بدهد.
«مسألۀ 476» کسى که نمى تواند کفاره مذکور را بدهد، بهتر آن است که صدقه اى به فقیر بدهد و اگر نمى تواند صدقه بدهد، استغفار کند و هر وقت توانست کفاره بدهد.
«مسألۀ 477» طلاق دادن زن در حال حیض به تفصیلى که در کتاب طلاق گفته مى شود، باطل است.
«مسألۀ 478» اگر زن در بین نماز یا روزه حائض شود، نماز یا روزه او باطل است.
«مسألۀ 479» اگر زن در بین نماز شک کند که حائض شده یا نه، نماز او صحیح است، ولى اگر بعد از نماز بفهمد که در بین نماز حائض شده، نمازى که خوانده باطل است.
«مسألۀ 480» بعد از آن که زن از خون حیض پاک شد، واجب است براى نماز و اعمال دیگرى که باید با وضو، غسل یا تیمّم بجا آورده شوند، غسل کند ولى احتیاطاً این غسل کفایت از وضو نمى کند و باید پیش از غسل یا بعد از آن وضو نیز بگیرد و اگر پیش از غسل وضو بگیرد بهتر است.
«مسألۀ 481» اگر حائض، جُنب باشد و هنگامى که پاک مى شود غسل جنابت را انجام دهد، لازم نیست براى حیض نیز جداگانه غسل نماید، هر چند خوب است در غسل خود هر دو را نیّت کند و این غسل کفایت از وضو مى کند؛ پس براى انجام عباداتى مانند نماز که طهارت در آنها شرط است، لازم نیست وضو بگیرد.
«مسألۀ 482» بعد از آن که زن از خون حیض پاک شد، اگرچه غسل نکرده باشد، طلاق او صحیح است، ولى احتیاط واجب آن است که همسرش پیش از غسل از جماع با
او خوددارى نماید و همچنین بنابر احتیاط باید از قرائت سوره هاى سجده دار و توقف در مساجد و قرار دادن چیزى در آنها پیش از غسل خوددارى نماید و باید از بقیۀ اعمالى هم که بر حائض حرام است تا غسل نکرده اجتناب کند.
«مسألۀ 483» اگر آب براى وضو و غسل کافى نباشد و به اندازه اى باشد که بتواند یا غسل کند و یا وضو بگیرد، بنابر احتیاط واجب باید غسل کند و به عوض وضو تیمّم نماید و اگر فقط براى وضو کافى باشد و به اندازه غسل نباشد، باید وضو بگیرد و به عوض غسل تیمّم نماید و اگر براى هیچ یک از آنها آب نداشته باشد، باید یک تیمّم به عوض غسل به جا آورد و بنابر احتیاط تیمّم دیگرى به عوض وضو نیز انجام دهد.
«مسألۀ 484» نمازهاى واجب روزانه که زن در حال حیض نمى خواند، قضا ندارند، ولى روزه هاى واجب را باید قضا نماید.
«مسألۀ 485» هرگاه وقت نماز داخل شود و بداند که اگر نماز را تأخیر بیندازد حائض مى شود، باید فوراً نماز بخواند.
«مسألۀ 486» اگر زن نماز را تأخیر بیندازد و از اوّل وقت به اندازۀ انجام واجباتِ یک نماز بگذرد و حائض شود، بنابر احتیاط قضاى آن نماز بر او واجب است، ولى در تند خواندن و کُنْد خواندن و چیزهاى دیگر، باید حال خود را ملاحظه بکند؛ مثلاً زنى که مسافر نیست اگر در اوّل ظهر نماز نخواند، قضاى آن در صورتى واجب مى شود که به مقدار خواندن چهار رکعت نماز به دستورى که گفته شد از اوّل ظهر بگذرد و حائض شود و براى کسى که مسافر است، گذشتن وقت به مقدار خواندن دو رکعت کافى است و نیز باید ملاحظۀ تهیۀ شرایطى را که دارا نیست بنماید؛ پس اگر به مقدار فراهم آوردن آن مقدمات و خواندن یک نماز وقت بگذرد و حائض شود، قضا واجب است و گرنه واجب نیست.
«مسألۀ 487» اگر زن در آخر وقت نماز از خون پاک شود و به اندازۀ غسل و وضو و مقدمات دیگر نماز، مانند تهیه کردن لباس یا آب کشیدن آن و خواندن یک رکعت نماز (یعنى تا پایان ذکر سجدۀ دوم از رکعت اول) یا بیشتر از یک رکعت وقت داشته باشد، باید نماز را بخواند و اگر نخواند، باید قضاى آن را بجا آورد و اگر فقط به اندازۀ خواندن
یک رکعت نماز با طهارت وقت داشته باشد، ولى براى بقیۀ مقدمات مانند تهیه کردن و یا آب کشیدن لباس و مانند آن وقت نداشته باشد، احتیاط واجب آن است که در این صورت نیز قضاى آن نماز را بجا آورد.
«مسألۀ 488» اگر زنى که از خون حیض پاک شده به اندازۀ غسل و وضو وقت نداشته باشد، ولى بتواند با تیمّم یک رکعت از نماز را در وقت بخواند، احتیاط مستحب آن است که نماز را با تیمم بخواند و اگر گذشته از تنگى وقت، تکلیفش تیمّم باشد - مثل آن که آب براى او ضرر داشته باشد - باید تیمّم کند و آن نماز را بخواند.
«مسألۀ 489» اگر زن حائض بعد از پاک شدن شک کند که براى نماز وقت دارد یا نه، باید نمازش را بخواند.
«مسألۀ 490» اگر به گمان این که به اندازۀ تهیۀ مقدمات نماز و خواندن یک رکعت وقت ندارد، نماز نخواند و بعد بفهمد که وقت داشته، باید قضاى آن نماز را بجا آورد.
«مسألۀ 491» اگر زن پیش از ده روز پاک شود و بداند که در باطن خون نیست، باید براى عبادت هاى خود غسل کند، اگرچه گمان داشته باشد که پیش از تمام شدن ده روز دوباره خون مى بیند، ولى اگر یقین یا اطمینان داشته باشد که پیش از تمام شدن ده روز دوباره خون مى بیند، باید فعلاً در ایام پاکى به وظیفۀ حائض عمل نماید.
«مسألۀ 492» اگر زن پیش از ده روز پاک شود و احتمال دهد که در باطن خون باشد، مقدارى پنبه داخل فرج مى نماید و کمى صبر مى کند و بیرون مى آورد، پس اگر پاک بود غسل مى کند و عبادت هاى خود را بجا مى آورد و اگر آلوده به خون داراى صفات حیض بود، چنانچه در حیض عادت نداشته باشد یا عادت او ده روز باشد، باید صبر کند که اگر پیش از ده روز پاک شد، غسل کند و اگر در پایان ده روز پاک شد یا خون او از ده روز گذشت، آخر روز دهم غسل نماید و اگر عادتش کمتر از ده روز باشد، در صورتى که بداند پیش از تمام شدن ده روز یا در پایان ده روز پاک مى شود، نباید غسل کند و اگر احتمال دهد که خون او از ده روز بگذرد، احتیاط واجب آن است که تا دو روز عبادت را ترک کند و بعد از آن تا تکمیل ده روز اعمالى را که بر حائض حرام است ترک کند و اعمال مستحاضه را
انجام دهد؛ پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا در پایان ده روز از خون پاک شد، تمام آن مدّت حیض است و اگر از ده روز گذشت، باید عادت خود را حیض و بقیّه را استحاضه قرار دهد و عبادت هایى را که بعد از روزهاى عادت بجا نیاورده قضا نماید و اگر پنبه اى که داخل مى کند آلوده به آب زرد رنگى شود، چنانچه در روزهاى عادتش باشد، مانند آلودگى به خون حیض است و احکامى که گذشت بر آن جارى است وگرنه استحاضه مى باشد.
«مسألۀ 493» اگر چند روز را حیض قرار دهد و عبادت نکند و بعد بفهمد که حیض نبوده است، باید نماز و روزه اى را که در آن روزها بجا نیاورده قضا نماید و اگر چند روز به گمان این که حیض نیست عبادت کند و بعد بفهمد حیض بوده، چنانچه در آن روزها روزۀ واجب گرفته، باید آن را قضا نماید.
«مسألۀ 494» مستحب است زن حائض در وقت نماز خود را از خون پاک نماید و پنبه و دستمال را عوض کند و وضو بگیرد و اگر نمى تواند وضو بگیرد، به امید درک ثواب تیمّم نماید و در جاى نماز خویش رو به قبله بنشیند و مشغول قرائت قرآن، ذکر، دعا و صلوات شود، اگرچه در غیر این اوقات، خواندن قرآن بر حائض مکروه است.
«مسألۀ 495» خواندن و همراه داشتن قرآن و رساندن جایى از بدن به حاشیه و بین خطهاى قرآن و نیز خضاب کردن به حنا و مانند آن براى حائض مکروه است.
«مسألۀ 496» غسل هاى مستحبى مثل غسل جمعه، غسل احرام، غسل توبه و غیر آن و همچنین وضوهاى مستحبى، براى حائض نیز مستحب است.