آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
ارث طبقۀ سوم
«مسألۀ 3374» طبقۀ سوّم، «عمو، عمّه، دایى، خاله و فرزندان آنان» هستند به تفصیلى که گفته شد که اگر از طبقۀ اوّل و دوم کسى نباشد، اینها ارث مى برند.
«مسألۀ 3375» اگر وارث میّت فقط «یک عمو» یا «یک عمّه» باشد - چه پدر و مادرى باشد، یعنى با پدر میّت از یک پدر و مادر باشند یا پدرى باشد یا مادرى - همۀ مال به او مى رسد و اگر «چند عمو» یا «چند عمّه» باشد و همه پدرى و مادرى یا همه پدرى باشند، مال به طور مساوى بین آنان قسمت مى شود و اگر «عمو و عمّه» هر دو باشند و همه پدر و مادرى یا همه پدرى باشند، عمو دو برابر عمّه مى برد؛ مثلاً اگر وارث میّت «دو عمو و یک عمّه» باشد، مال را پنج قسمت مى کنند، یک قسمت را به عمّه مى دهند و چهار قسمت را عموها به طور مساوى بین خودشان قسمت مى کنند.
«مسألۀ 3376» اگر وارث میّت فقط «چند عموى مادرى» یا «چند عمّۀ مادرى» باشد، مال به طور مساوى بین آنان قسمت مى شود؛ ولى اگر فقط «چند عمو و عمّۀ
مادرى» داشته باشد، بنابر احتیاط واجب باید با هم صلح کنند.
«مسألۀ 3377» اگر وارث میّت «عمو و عمّه» باشد و بعضى پدرى و بعضى مادرى و بعضى پدر و مادرى باشند، عمو و عمّۀ پدرى ارث نمى برند؛ پس اگر میّت «یک عمو» یا «یک عمّۀ مادرى» داشته باشد، مال را شش قسمت مى کنند، یک قسمت را به عمو یا عمّۀ مادرى و بقیّه را به عمو و عمّۀ پدر و مادرى مى دهند و عموى پدر و مادرى دو برابر عمّۀ پدر و مادرى ارث مى برد و اگر هم عمو و هم عمّۀ مادرى داشته باشد، مال را سه قسمت مى کنند، دو قسمت را به عمو و عمّۀ پدر و مادرى مى دهند و عمو دو برابر عمّه مى برد و یک قسمت را به عمو و عمّۀ مادرى مى دهند و احتیاط واجب آن است که عمو و عمه مادرى در تقسیم با یکدیگر صلح کنند.
«مسألۀ 3378» عمو یا عمۀ پدر و مادرى، مانع از ارث بردن عمو و عمۀ پدرى مى شود؛ ولى اگر میّت عمو و عمۀ پدر و مادرى نداشته باشد، ارث عمو و عمۀ پدرى مانند ارث عمو و عمۀ پدر و مادرى محاسبه مى شود.
«مسألۀ 3379» اگر وارث میّت فقط «یک دایى» یا «یک خاله» باشد، همۀ مال به او مى رسد و اگر «دایى و خاله» باشند و همه مادرى باشند، مال به طور مساوى بین آنان قسمت مى شود و اگر همه پدر و مادرى یا پدرى باشند، احتیاط واجب آن است که در تقسیم با یکدیگر صلح کنند.
«مسألۀ 3380» اگر وارث میّت فقط «یک دایى یا یک خالۀ مادرى» و «دایى و خالۀ پدر و مادرى» و «دایى و خالۀ پدرى» باشد، دایى و خالۀ پدرى ارث نمى برند و مال را شش قسمت مى کنند، یک قسمت را به دایى یا خالۀ مادرى مى دهند و بقیّه را به دایى و خالۀ پدر و مادرى مى دهند و احتیاط واجب آن است که در تقسیم با یکدیگر صلح کنند.
«مسألۀ 3381» اگر وارث میّت فقط «دایى و خالۀ پدرى» و «دایى و خالۀ مادرى» و «دایى و خالۀ پدر و مادرى» باشد، دایى و خالۀ پدرى ارث نمى برند و باید مال را سه قسمت کنند، یک قسمت آن را دایى و خالۀ مادرى به طور مساوى بین خودشان قسمت مى نمایند و بقیّه را به دایى و خالۀ پدر و مادرى مى دهند و احتیاط واجب آن است که
اینان در تقسیم با یکدیگر صلح کنند.
«مسألۀ 3382» دایى یا خالۀ پدر و مادرى، مانع از ارث بردن دایى و خالۀ پدرى مى شود؛ ولى اگر میّت دایى و خالۀ پدر و مادرى نداشته باشد، ارث دایى و خالۀ پدرى مانند ارث دایى و خالۀ پدر و مادرى محاسبه مى شود.
«مسألۀ 3383» اگر وارث میّت «یک دایى یا یک خاله» و «یک عمو یا یک عمّه» باشد، مال را سه قسمت مى کنند، یک قسمت را دایى یا خاله و بقیّه را عمو یا عمّه مى برد.
«مسألۀ 3384» اگر وارث میّت «یک دایى یا یک خاله» و «عمو» و «عمّه» باشد، چنانچه عمو و عمّه، پدر و مادرى یا پدرى باشند، مال را سه قسمت مى کنند، یک قسمت را دایى یا خاله مى برد و از بقیّه دو قسمت به عمو و یک قسمت به عمّه مى دهند؛ بنابر این اگر مال را نُه قسمت کنند، سه قسمت را به دایى یا خاله و چهار قسمت را به عمو و دو قسمت را به عمّه مى دهند.
«مسألۀ 3385» اگر وارث میّت «یک دایى یا یک خاله» و «یک عمو یا یک عمّۀ مادرى» و «عمو و عمّۀ پدر و مادرى یا پدرى» باشد، مال را سه قسمت مى کنند، یک قسمت آن را به دایى یا خاله مى دهند و دو قسمت باقى مانده را شش قسمت مى کنند، یک قسمت را به عمو یا عمّۀ مادرى و بقیّه را به عمو و عمّۀ پدر و مادرى یا پدرى مى دهند و عمو دو برابر عمّه ارث مى برد؛ بنابر این اگر مال را نُه قسمت کنند، سه قسمت را به دایى یا خاله و یک قسمت را به عمو یا عمّۀ مادرى و پنج قسمت دیگر را به عمو و عمّۀ پدر و مادرى یا پدرى مى دهند.
«مسألۀ 3386» اگر وارث میّت «یک دایى یا یک خاله» و «عمو وعمّۀ مادرى» و «عمو و عمّۀ پدر و مادرى یا پدرى» باشد، مال را سه قسمت مى کنند، یک قسمت را دایى یا خاله مى برد و دو قسمت باقى مانده را سه سهم مى کنند، یک سهم آن را به عمو وعمّۀ مادرى مى دهند که بنابر احتیاط واجب با هم مصالحه مى کنند و دو سهم دیگر را بین عمو وعمّۀ پدر و مادرى یا پدرى قسمت مى نمایند و عمو دو برابر عمّه مى برد، بنابر این اگر مال را نُه قسمت کنند، سه قسمت آن سهم خاله یا دایى و دو قسمت سهم عمو و عمّۀ
مادرى و چهار قسمت سهم عمو و عمّۀ پدر و مادرى یا پدرى مى باشد.
«مسألۀ 3387» اگر وارث میّت «چند دایى و چند خاله» باشد که همه پدر و مادرى یا پدرى یا مادرى باشند و «عمو و عمّه» هم داشته باشد، مال سه سهم مى شود، دو سهم آن را به دستورى که در مسألۀ پیش گفته شد، عمو و عمّه بین خودشان قسمت مى کنند و یک سهم آن را دایى ها و خاله ها، اگر مادرى باشند، به طور مساوى بین خودشان تقسیم مى نمایند، ولى اگر پدرى یا پدر و مادرى باشند، احتیاطاً باید با هم مصالحه کنند.
«مسألۀ 3388» اگر وارث میّت «دایى یا خالۀ مادرى» و «چند دایى و خاله پدر و مادرى یا پدرى» و «عمو و عمّه» باشد، مال سه سهم مى شود، دو سهم آن را به دستورى که سابقاً گفته شد عمو و عمّه بین خودشان قسمت مى کنند؛ پس اگر میّت یک دایى یا یک خالۀ مادرى داشته باشد، یک سهم دیگر آن را شش قسمت مى کنند، یک قسمت را به دایى یا خالۀ مادرى مى دهند و بقیّه را به دایى و خالۀ پدر و مادرى یا پدرى مى دهند که بنابر احتیاط واجب باید در تقسیم آن با هم صلح کنند و اگر چند دایى مادرى یا چند خالۀ مادرى یا هم دایى مادرى و هم خالۀ مادرى داشته باشد، آن یک سهم را سه قسمت مى کنند، یک قسمت را دایى ها و خاله هاى مادرى به طور مساوى بین خودشان قسمت مى کنند و بقیّه را به دایى و خالۀ پدر و مادرى یا پدرى مى دهند که بنابر احتیاط واجب باید در تقسیم آن با هم صلح کنند.
«مسألۀ 3389» اگر میّت عمو و عمّه و دایى و خاله نداشته باشد، مقدارى که به عمو و عمّه مى رسد، به فرزندان آنان و مقدارى که به دایى و خاله مى رسد، به فرزندان آنان داده مى شود.
«مسألۀ 3390» اگر وارث میّت «عمو و عمّه و دایى و خالۀ پدر» و «عمو و عمّه و دایى و خالۀ مادرِ» او باشند، مال سه سهم مى شود، یک سهم آن مال عمو و عمّه و دایى و خالۀ مادر میّت است و دو سهم دیگر آن را به عمو و عمّه و دایى و خالۀ پدر میّت مى دهند و طریقۀ تقسیم ارث در بین هر یک از عموها و عمه ها و خاله ها و دایى هاى پدر و مادر میّت، به همان ترتیبى است که در مسائل گذشته بیان شد.