آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
نماز عید فطر و قربان
«مسألۀ 1601» نماز عید فطر و قربان در زمان حضور امام علیه السلام واجب است و باید به جماعت خوانده شود و در زمان ما که امام علیه السلام غایب است، مستحب است و مى توان آن را به جماعت یا فرادى خواند.
«مسألۀ 1602» وقت نماز عید فطر و قربان از اوّل طلوع آفتاب روز عید تا ظهر است.
«مسألۀ 1603» مستحب است نماز عید قربان را بعد از بلند شدن آفتاب بخوانند و در عید فطر مستحب است بعد از بلند شدن آفتاب افطار کنند و زکات فطره را نیز بدهند و بعد نماز عید را بخوانند.
«مسألۀ 1604» نماز عید فطر و قربان دو رکعت است که در رکعت اوّل بعد از خواندن حمد و سوره، باید پنج تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیر یک قنوت بخواند و بعد از قنوت پنجم، تکبیر دیگرى بگوید و به رکوع رود و دو سجده بجا آورد و برخیزد و در رکعت دوم بعد از خواندن حمد و سوره، چهار تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیر قنوت بخواند و تکبیر پنجم را بگوید و به رکوع رود و بعد از رکوع، دو سجده و تشهّد بجا آورد و نماز را سلام دهد.
«مسألۀ 1605» در قنوت نماز عید فطر و قربان، هر دعا و ذکرى بخوانند کافى است، ولى بهتر است این دعا را بخوانند: «اَللَّهُمَّ أَهْلَ الْکِبْریاءِ وَالْعَظَمَةِ وَأَهْلَ الْجُودِ وَالْجَبَرُوتِ وَأَهْلَ الْعَفْوِ وَالرَّحْمَةِ وَأَهْلَ التَّقْوى وَالمَغْفِرَةِ أسْألُکَ بِحَقِّ هذَا الْیَوْمِ الَّذى جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمیٖنَ
عیٖداً وَلِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ ذُخْراً وَشَرَفاً وَکَرامَةً وَمَزیٖداً أنْ تُصَلِّیَ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأنْ تُدْخِلَنى فى کُلِّ خَیْرٍ أدْخَلْتَ فیٖهِ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ وَأنْ تُخْرِجَنى مِنْ کُلِّ سُوءٍ أخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَعَلَیْهِمْ اللَّهُمَّ إنّى أسْألُکَ خَیْرَ ما سَألَکَ بِهِ عِبادُکَ الصّالِحُونَ وَأعُوذُ بِکَ مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ عِبادُکَ الْمُخْلَصُونَ».
«مسألۀ 1606» مستحب است در نماز عید فطر و قربان قرائت را بلند بخوانند.
«مسألۀ 1607» نماز عید سورۀ مخصوصى ندارد، ولى بهتر است که در رکعت اوّل آن سورۀ «شمس» (سورۀ 91) و در رکعت دوم سورۀ «غاشیه» (سورۀ 88) را بخوانند، یا در رکعت اوّل سورۀ «أعلى» (سورۀ 87) و در رکعت دوم سورۀ «شمس» را بخوانند.
«مسألۀ 1608» مستحب است روز عید فطر قبل از نماز عید، با خرما افطار کند و در عید قربان بعد از نماز، قدرى از گوشت قربانى بخورد.
«مسألۀ 1609» مستحب است پیش از نماز عید غسل کنند و دعاهایى را که پیش از نماز و بعد از آن در کتاب هاى دعا ذکر شده، به امید ثواب بخوانند.
«مسألۀ 1610» مستحب است در نماز عید بر زمین سجده کنند و در حال گفتن تکبیرها دست ها را بلند کنند.
«مسألۀ 1611» بعد از نماز مغرب و عشاى شب عید فطر و بعد از نماز صبح روز عید و بعد از نماز عید فطر، مستحب است این تکبیرها را بگوید: «اَللّهُ اکْبَرُ، اللّهُ اکْبَرُ، لاإلهَ إلَّا اللّهُ وَاللّهُ اکْبَرُ، اللّهُ اکْبَرُ وَللّهِ الْحَمْدُ، اللّهُ اکْبَرُ عَلى ما هَدانا».
«مسألۀ 1612» مستحب است انسان در عید قربان بعد از ده نماز که اوّل آنها نماز ظهر روز عید و آخر آنها نماز صبح روز دوازدهم ذى حجّه است، تکبیرهایى را که در مسألۀ پیش گفته شد بگوید و بعد از آن بگوید: «اَللّهُ اکْبَرُ عَلى ما رَزَقَنا مِنْ بَهیٖمَةِ الْأنْعامِ وَالْحَمْدُ للّهِ عَلى ما أبْلانا»، ولى اگر عید قربان در مِنى باشد، مستحب است بعد از پانزده نماز که اوّل آنها نماز ظهر روز عید و آخر آنها نماز صبح روز سیزدهم ذى حجّه است، این تکبیرها را بگوید.
«مسألۀ 1613» مأموم باید در نماز عید - همچون نمازهاى دیگر - بجز حمد و
سوره، ذکرهاى دیگر نماز را خودش بگوید.
«مسألۀ 1614» اگر مأموم هنگامى برسد که امام مقدارى از تکبیرها و قنوتها را گفته، باید بعد از آن که امام به رکوع رفت، آنچه را از تکبیرها و قنوتها که با امام نگفته، خودش بگوید و سپس خود را در رکوع به امام برساند و چنانچه در هر قنوت یک بار «سُبْحانَ اللّهِ وَ الْحَمْدُ للّهِ» بگوید کافى است و اگر در رکوع به امام نرسید، بنابر احتیاط واجب نیّت فرادى کند و خودش نماز را تمام نماید.
«مسألۀ 1615» اگر مأموم امام جماعت را در رکوع نماز عید درک کند، مى تواند اقتدا نماید و به رکوع برود و اگر در رکعت دوم برسد، مى تواند اقتدا نماید و پس از چهار قنوت امام، قنوت پنجم و تکبیر آن را خودش بخواند و در رکوع به امام برسد و پس از سلام امام، برخیزد و رکعت دوم را خودش بجا آورد.
«مسألۀ 1616» خواندن نماز عید در زیر سقف کراهت دارد.
«مسألۀ 1617» اگر در حال خواندن قنوت در گفتن تکبیرها و یا خواندن قنوت هاى قبلى شک کند و یا در حال گفتن تکبیر در خواندن قنوت ها و یا گفتن تکبیرهاى قبلى شک نماید، نباید به شک خود اعتنا کند.
«مسألۀ 1618» اگر پیش از خواندن قنوت شک کند که تکبیر قبل از آن را گفته یا نه و یا پیش از گفتن تکبیر شک کند که قنوت قبل از آن را خوانده یا نه، باید به شک خود اعتنا نماید و آن قنوت یا تکبیرى را که شک در به جا آوردن آن دارد، به جا آورد.
«مسألۀ 1619» اگر پیش از رفتن به رکوع در تعداد تکبیرهاى نماز یا قنوت هاى آن شک کند، مثلاً شک کند که سه تکبیر گفته یا بیشتر، بنا را بر کمتر بگذارد و بقیۀ قنوتها و تکبیرها را به جا آورد و اگر بعد معلوم شود که گفته بوده، اشکال ندارد و اگر پس از رفتن به رکوع شک کند، به شک خود اعتنا ننماید.
«مسألۀ 1620» اگر قرائت یا تکبیرها یا قنوت ها را فراموش کند و بجا نیاورد، نمازش صحیح است.
«مسألۀ 1621» اگر رکوع یا دو سجده یا تکبیرة الاحرام را فراموش کند، نمازش
باطل است.
«مسألۀ 1622» اگر در نماز عید یک سجده یا تشهّد را فراموش کند، احتیاط مستحب آن است که بعد از نماز آن را به قصد رجاء و امید ثواب بجا آورد و اگر عملى انجام دهد که براى انجام آن، سجدۀ سهو در نمازهاى شبانه روزى لازم مى شود، احتیاط مستحب آن است که بعد از نماز به قصد رجاء و امید ثواب، دو سجدۀ سهو براى آن بجا آورد.
«مسألۀ 1623» اگر نماز عید در وقت خود خوانده نشود، قضا ندارد، ولى اگر ماه تا ظهر روز عید فطر ثابت نشود، بر حسب اخبار وارده، اقامۀ نماز عید در صبح روز بعد مانعى ندارد، ولى خوب است این عمل به قصد رجاء و امید ثواب انجام شود.