آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
اشاره
«مسألۀ 1460» مستحب است نمازهاى واجب شبانه روزى و نماز میّت و نماز آیات را به جماعت بخوانند و در نمازهاى شبانه روزى به ویژه نمازهاى صبح، مغرب و عشاء مخصوصاً براى همسایۀ مسجد و کسى که صداى اذان را مى شنود، بیشتر سفارش شده است.
«مسألۀ 1461» در روایتى وارد شده است که اگر یک نفر به امام جماعت اقتدا کند، هر رکعت از نماز آنان ثواب صد و پنجاه نماز را دارد و اگر دو نفر اقتدا کنند، هر رکعتى ثواب ششصد نماز را دارد و هر چه بیشتر شوند، ثواب نمازشان بیشتر مى شود تا به ده نفر برسند و عدّۀ آنان که از ده گذشت، اگر تمام آسمانها کاغذ و دریاها مرکّب و درختها قلم و جنّ و انس و ملائکه نویسنده شوند، نمى توانند ثواب یک رکعت آن را بنویسند.
«مسألۀ 1462» حاضر نشدن به نماز جماعت از روى بى اعتنایى جایز نیست و سزاوار نیست که انسان بدون عذر نماز جماعت را ترک کند.
«مسألۀ 1463» مستحب است انسان کمى صبر کند تا نماز را به جماعت بخواند و نماز جماعت در وقت فضیلت از نماز اوّل وقتى که فرادى (یعنى تنها) خوانده شود، بهتر است و نیز نماز جماعتى که مختصر بخوانند، از نماز فرادى که آن را طول بدهند بهتر مى باشد.
«مسألۀ 1464» وقتى که جماعت بر پا مى شود، مستحب است کسى که نماز خود را فرادى خوانده، دوباره با جماعت بخواند و اگر بفهمد که نماز اوّل او باطل بوده، نماز دوم او کافى است.
«مسألۀ 1465» کسى که نماز را به جماعت خوانده، چه در آن نماز امام بوده باشد و چه مأموم، مستحبّ است همان نماز را دوباره به عنوان امام جماعت بخواند، ولى اگر بخواهد به عنوان مأموم دوباره در جماعت شرکت کند، باید به قصد رجاء نماز را بخواند.
«مسألۀ 1466» کسى که در نماز وسواس دارد و فقط در صورتى که نماز را با جماعت بخواند از وسواس راحت مى شود، اگر وسواس او به حدّى باشد که نماز را باطل کند، باید نماز را با جماعت بخواند.
«مسألۀ 1467» اگر پدر یا مادر به فرزند خود امر کند که نماز را به جماعت بخواند، چون مخالفت با امر آنان موجب ناراحتى و اذیت آنان مى شود، باید نماز را به جماعت بخواند.
«مسألۀ 1468» نماز عید فطر و قربان و همچنین نماز استسقاء - که براى آمدن باران مى خوانند - را در زمان غیبت امام علیه السلام مى شود با جماعت خواند، امّا نمازهاى مستحبّى را نمى شود با جماعت خواند.
«مسألۀ 1469» هنگامى که امام جماعت، نماز واجب شبانه روزى را مى خواند، هر یک از نمازهاى واجب شبانه روزى را مى توان به او اقتدا کرد، ولى اگر امام جماعت نماز خود را احتیاطاً دوباره بخواند، فقط در صورتى که احتیاط مأموم با احتیاط امام از یک جهت باشد - به نحوى که اگر نماز امام درست بوده، نماز مأموم نیز صحیح بوده
است و اگر نماز امام اشکال داشته، نماز مأموم نیز داراى اشکال بوده است - مى تواند به او اقتدا کند.
«مسألۀ 1470» اگر امام جماعت قضاى نماز واجب روزانۀ خود را بخواند، مى توان به او اقتدا کرد، ولى اگر نماز خود را احتیاطاً قضا کند یا قضاى احتیاطى نماز شخص دیگرى را بخواند، اگرچه براى آن پول نگرفته باشد، اقتداى به او اشکال دارد؛ ولى اگر انسان بداند که از شخصى که امام جماعت براى او نماز قضا مى خواند نماز فوت شده است، اقتداى به امام جماعت اشکال ندارد.
«مسألۀ 1471» اگر انسان نداند نمازى که شخصى مى خواند نماز واجب شبانه روزى است یا نماز مستحب، نمى تواند به او اقتدا کند.
«مسألۀ 1472» اگر در بین نماز شک کند که اقتدا کرده یا نه، چنانچه در آن حال با قصد اقتدا مشغول انجام وظیفۀ مأموم باشد، نماز او به جماعت صحیح است، وگرنه باید نماز را به نیّت فرادى تمام نماید.
«مسألۀ 1473» انسان در بین نماز جماعت مى تواند نیّت فرادى کند؛ ولى چنانچه از اول قصد او این باشد که در وسط نماز، نیّت فرادى کند، بنابر احتیاط واجب نمى تواند نماز را به جماعت اقتدا کند.
«مسألۀ 1474» اگر مأموم در اثناء حمد یا سورۀ امام نیّت فرادى کند، باید حمد و سوره را به قصد قربت مطلقه بخواند، بلکه بنابر احتیاط اگر بعد از حمد و سوره و قبل از رفتن به رکوع نیز نیت فرادى کند، باید حمد و سوره را به قصد قربت مطلقه بخواند.
«مسألۀ 1475» اگر در بین نماز جماعت نیّت فرادى نماید، بنابر احتیاط واجب نمى تواند دوباره نیّت جماعت کند؛ ولى اگر مردّد شود که نیّت فرادى کند یا نه و بعد تصمیم بگیرد نماز را با جماعت تمام کند، نمازش صحیح است.
«مسألۀ 1476» اگر شک کند که نیّت فرادى کرده یا نه، باید بنا بگذارد که نیّت فرادى نکرده است.
«مسألۀ 1477» اگر هنگامى که امام در رکوع است، اقتدا کند و به رکوع امام برسد،
اگرچه ذکر امام تمام شده باشد، نماز او به نحو جماعت صحیح است و یک رکعت حساب مى شود؛ امّا اگر به مقدار رکوع خم شود و به رکوع امام نرسد، نماز او فرادى مى شود.
«مسألۀ 1478» اگر هنگامى که امام در رکوع است، اقتدا کند و به مقدار رکوع خم شود و شک کند که به رکوع امام رسیده یا نه، نماز او فرادى مى شود.
«مسألۀ 1479» اگر هنگامى که امام در رکوع است، اقتدا کند و پیش از آن که به اندازۀ رکوع خم شود، امام سر از رکوع بردارد، احتیاط مستحب آن است که در صورت امکان در حالت ایستاده صبر کند تا امام براى رکعت بعد برخیزد و آن را رکعت اوّل نماز خود حساب کند؛ ولى اگر برخاستن امام به قدرى طول بکشد که نگویند این شخص نماز جماعت مى خواند، باید نیّت فرادى نماید.
«مسألۀ 1480» اگر از اوّل نماز یا بین حمد و سوره اقتدا کند و پیش از آن که به رکوع رود امام سر از رکوع بردارد، بنابر احتیاط واجب باید نیت فرادى نموده و نماز را تمام کند.
«مسألۀ 1481» اگر هنگامى برسد که امام مشغول خواندن تشهّد آخر نماز است، چنانچه بخواهد به ثواب جماعت برسد، باید بعد از نیّت و گفتن تکبیرة الاحرام بنشیند و تشهّد را به قصد قربت مطلقه و به تبعیّت از امام بخواند، ولى سلام را نگوید و صبر کند تا امام سلام نماز را بدهد، بعد بایستد و بدون آن که دوباره نیّت کند و تکبیر بگوید، حمد و سوره را بخواند و آن را رکعت اوّل نماز خود حساب کند.
«مسألۀ 1482» هنگامى که مأموم نیّت مى کند، باید امام را معیّن نماید، ولى دانستن اسم او لازم نیست؛ مثلاً اگر نیّت کند: «به امام حاضر اقتدا مى کنم»، نماز او صحیح است.