آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
کم و زیاد کردن اجزاء و شرایط نماز
«مسألۀ 1289» هرگاه چیزى از واجبات نماز را عمداً کم یا زیاد کند، اگرچه یک حرف آن باشد، نماز باطل است و اگر به واسطۀ ندانستن مسأله چیزى از اجزاء نماز را کم یا
زیاد کند و در یاد گرفتن مسأله نیز کوتاهى نکرده و آن جزء نیز از ارکان نماز نباشد، نمازش صحیح است، وگرنه نماز باطل است.
«مسألۀ 1290» اگر در بین نماز بفهمد وضو یا غسل وى باطل بوده یا بدون وضو یا غسل مشغول نماز شده، باید نماز را به هم بزند و دوباره با وضو یا غسل نماز بخواند و اگر بعد از نماز بفهمد، باید دوباره نماز را با وضو یا غسل بجا آورد و اگر وقت گذشته باشد، آن را قضا نماید.
«مسألۀ 1291» اگر بعد از رسیدن به رکوع به خاطر آورد که دو سجده از رکعت پیش را فراموش کرده، نماز او باطل است و اگر پیش از رسیدن به رکوع به خاطر آورد، باید برگردد و دو سجده را بجا آورد و برخیزد و حمد و سوره یا تسبیحات را بخواند و نماز را تمام کند و بنابر احتیاط واجب براى ایستادن بى جا دو سجدۀ سهو بجا آورد.
«مسألۀ 1292» اگر پیش از گفتن «اَلسَّلامُ عَلَیْنا» و «اَلسَّلامُ عَلَیْکُم» به خاطر آورد که دو سجدۀ رکعت آخر را بجا نیاورده، باید دو سجده را بجا آورد و دوباره تشهّد بخواند و نماز را سلام دهد و اگر پس از آن به خاطر آورد، چنانچه عملى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند انجام نداده باشد و موالات نیز به هم نخورده باشد، باید به همان ترتیب عمل کند و پس از سلام، بنابر احتیاط دو سجده سهو براى سلام اضافى بجا آورد و اگر عملى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند، انجام داده باشد و یا موالات به هم خورده باشد، نمازش باطل است.
«مسألۀ 1293» اگر پیش از سلام نماز به خاطر آورد که یک رکعت یا بیشتر از آخر نماز را نخوانده، باید مقدارى را که فراموش کرده بجا آورد.
«مسألۀ 1294» اگر بعد از سلام نماز به خاطر آورد که یک رکعت یا بیشتر از آخر نماز را نخوانده، چنانچه عملى انجام داده باشد که اگر در نماز عمداً یا سهواً اتّفاق بیفتد نماز را باطل مى کند، مثلاً پشت به قبله کرده باشد، نمازش باطل است و اگر عملى که عمد و سهو آن نماز را باطل مى کند، انجام نداده باشد، باید فوراً مقدارى را که فراموش کرده بجا آورد و بنابر احتیاط دو سجدۀ سهو نیز براى زیاد شدن سلام بجا آورد.
«مسألۀ 1295» اگر بفهمد نماز را پیش از وقت خوانده یا آن را پشت به قبله یا به طرف راست یا چپ قبله بجا آورده، باید دوباره آن را بخواند و اگر وقت گذشته، قضا نماید و اگر با وجود این که مى توانسته قبله را جستجو کند، بدون جستجو نماز بخواند و سپس متوجه شود که به جهت قبله نماز نخوانده، نمازش باطل است، حتى اگر انحراف از قبله کمتر از حدّ راست یا چپ باشد.