آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
نماز احتیاط
«مسألۀ 1238» کسى که نماز احتیاط بر او واجب است، باید بعد از سلام نماز فوراً نیّت نماز احتیاط کند و تکبیر بگوید و حمد را بخواند و به رکوع رود و دو سجده نماید؛
پس اگر یک رکعت نماز احتیاط بر او واجب باشد، باید بعد از دو سجده، تشهّد بخواند و سلام دهد و اگر دو رکعت نماز احتیاط بر او واجب باشد، باید بعد از دو سجده، یک رکعت دیگر مثل رکعت اوّل بجا آورد و بعد تشهّد بخواند و سلام دهد.
«مسألۀ 1239» نماز احتیاط سوره و قنوت ندارد و نباید نیّت آن را به زبان آورند و احتیاط واجب آن است که سورۀ «حمد» و حتى «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» آن را نیز آهسته بخوانند.
«مسألۀ 1240» اگر پیش از خواندن نماز احتیاط بفهمد نمازى که خوانده درست بوده، لازم نیست نماز احتیاط بخواند و اگر در بین نماز احتیاط بفهمد، لازم نیست آن را تمام نماید.
«مسألۀ 1241» اگر پیش از خواندن نماز احتیاط بفهمد که رکعت هاى نماز او کم بوده، چنانچه عملى که نماز را باطل مى کند انجام نداده باشد، باید آنچه را از نماز نخوانده بخواند و براى سلام بى جا، احتیاطاً دو سجدۀ سهو بنماید و اگر عملى را که نماز را باطل مى کند انجام داده باشد، مثلاً پشت به قبله کرده باشد، باید نماز را دوباره بجا آورد.
«مسألۀ 1242» اگر بعد از نماز احتیاط بفهمد کسرى نماز او به مقدار نماز احتیاط بوده، مثلاً در شک بین سه و چهار، یک رکعت نماز احتیاط بخواند و بعد بفهمد نماز را سه رکعت خوانده، نماز او صحیح است.
«مسألۀ 1243» اگر بعد از خواندن نماز احتیاط بفهمد کسرى نماز کمتر از نماز احتیاط بوده، مثلاً در شک بین دو و چهار دو رکعت نماز احتیاط بخواند و بعد بفهمد نماز را سه رکعت خوانده، باید نماز را دوباره بخواند.
«مسألۀ 1244» اگر بعد از خواندن نماز احتیاط بفهمد کسرى نماز بیشتر از نماز احتیاط بوده، مثلاً در شک بین سه و چهار یک رکعت نماز احتیاط بخواند و بعد بفهمد نماز را دو رکعت خوانده، چنانچه بعد از نماز احتیاط عملى که نماز را باطل مى کند انجام داده باشد، مثلاً پشت به قبله کرده باشد، باید نماز را دوباره بخواند و اگر عملى که نماز را باطل مى کند انجام نداده باشد، باید بنابر احتیاط دو رکعت کسرى نماز خود را بجا آورد و
پس از انجام دو سجده سهو براى سلام اضافى، نماز را دوباره بخواند.
«مسألۀ 1245» اگر بین دو و سه و چهار شک کند و بعد از خواندن دو رکعت نماز احتیاط ایستاده، به خاطر آورد که نماز را دو رکعت خوانده، لازم نیست دو رکعت نماز احتیاط نشسته را بخواند.
«مسألۀ 1246» اگر بین سه و چهار شک کند و هنگامى که یک رکعت نماز احتیاط ایستاده را مى خواند، به خاطر آورد که نماز را سه رکعت خوانده، باید آن رکعت را تمام کند و پس از نماز بنابر احتیاط واجب دو سجدۀ سهو بجا آورد و اگر نماز احتیاط را نشسته مى خواند، چنانچه هنوز به رکوع رکعت اول وارد نشده، باید نماز احتیاط را رها کند و بایستد و نماز خود را تکمیل کند و پس از نماز، بنابر احتیاط واجب دو سجدۀ سهو بجا آورد و اگر پس از ورود به رکوع رکعت اول متوجه شود، نمازش باطل است.
«مسألۀ 1247» اگر بین دو و چهار یا بین دو و سه و چهار شک کند و هنگامى که دو رکعت نماز احتیاط ایستاده را مى خواند، پیش از رکوع رکعت دوم به خاطر آورد که نماز را سه رکعت خوانده، باید بنشیند و پس از تشهّد و سلام، نماز را تمام کند و بنابر احتیاط واجب دو سجدۀ سهو براى سلام بى جا و دو سجدۀ سهو براى قیام اضافى انجام دهد.
«مسألۀ 1248» اگر بین دو و سه شک کند و هنگامى که یک رکعت نماز احتیاط ایستاده را مى خواند بفهمد که نمازش را دو رکعتى یا سه رکعتى تمام کرده، رکعتى را که مشغول خواندن آن است به عنوان تکمیل نماز اصلى قرار داده و نماز را تمام کرده و سپس براى سلام اضافى، بنابر احتیاط واجب دو سجدۀ سهو بجا مى آورد.
«مسألۀ 1249» اگر شک کند نماز احتیاطى را که بر او واجب بوده بجا آورده یا نه، چنانچه وقت نماز گذشته باشد، به شک خود اعتنا نکند و اگر وقت نماز نگذشته باشد، در صورتى که مشغول کار دیگرى نشده و از جاى نماز برنخاسته و عملى مثل رو گرداندن از قبله که نماز را باطل مى کند نیز انجام نداده باشد، باید نماز احتیاط را بخواند و اگر مشغول عمل دیگرى شده یا عملى که نماز را باطل مى کند، بجا آورده یا بین نماز و شک او زیاد فاصله شده باشد، بنا مى گذارد که نماز احتیاط را بجا آورده و نماز او صحیح است.
«مسألۀ 1250» اگر در نماز احتیاط رکنى را زیاد کند یا مثلاً به جاى یک رکعت دو رکعت بخواند، نماز احتیاط او باطل است و بنابر احتیاط واجب باید نماز احتیاط را دوباره بخواند و سپس اصل نماز را دوباره بجا آورد.
«مسألۀ 1251» اگر هنگامى که مشغول نماز احتیاط است، در یکى از اعمال آن شک کند، چنانچه وارد جزء بعدى نشده باشد، باید آن را بجا آورد و اگر وارد جزء بعدى شده باشد، نباید به شک خود اعتنا کند؛ مثلاً اگر شک کند که حمد را خوانده یا نه، چنانچه به رکوع نرفته باشد، باید بخواند و اگر به رکوع رفته باشد، نباید به شک خود اعتنا کند.
«مسألۀ 1252» اگر در شمارۀ رکعتهاى نماز احتیاط شک کند، بنابر احتیاط باید بنا را بر بیشتر بگذارد و سپس اصل نماز را اعاده کند، ولى چنانچه طرف بیشترِ شک، نماز احتیاط را باطل کند، اعاده اصل نماز کافى است.
«مسألۀ 1253» اگر در نماز احتیاط چیزى که رکن نیست سهواً کم یا زیاد شود، چنانچه از مواردى باشد که در اصل نماز موجب سجدۀ سهو مى شود، بنابر احتیاط سجدۀ سهو دارد.
«مسألۀ 1254» اگر بعد از سلام نماز احتیاط شک کند که یکى از اجزاء یا شرایط آن را بجا آورده یا نه، به شک خود اعتنا نکند.
«مسألۀ 1255» اگر در نماز احتیاط، تشهّد یا یک سجده را فراموش کند، بنابر احتیاط واجب باید بعد از سلام آن را قضا نماید.
«مسألۀ 1256» اگر نماز احتیاط و دو سجدۀ سهو بر او واجب شود، ابتدا باید نماز احتیاط و سپس دو سجدۀ سهو را انجام دهد و چنانچه نماز احتیاط و قضاى یک سجده یا قضاى تشهد بر او واجب شود، باید اوّل نماز احتیاط را بجا آورد، مگر این که سجدۀ رکعت آخر و یا تشهد آخر نماز را فراموش کرده باشد که در این صورت بنابر احتیاط واجب باید سجده یا تشهد فراموش شده را به جا آورد و سپس اعمال نماز را که بعد از آنها واقع مى شود انجام دهد و پس از آن نماز احتیاط را بخواند.
«مسألۀ 1257» حکم گمان در رکعتهاى نماز حکم یقین است، مثلاً اگر در نماز
چهار رکعتى گمان داشته باشد که نماز را چهار رکعت خوانده، نباید نماز احتیاط بخواند و حکم گمان در اجزاى نماز نیز مانند حکم یقین است.
«مسألۀ 1258» حکم سهو، شک و گمان در نمازهاى واجب یومیّه و نمازهاى واجب دیگر فرق ندارد، مثلاً اگر در نماز آیات شک کند که یک رکعت خوانده یا دو رکعت، چون شک او در نماز دو رکعتى است، نماز او باطل است.