آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
تولیت و نظارت بر وقف
«مسألۀ 2738» اگر براى چیزى که وقف کرده متولّى معیّن کند، باید مطابق قرارداد او رفتار نمایند و اگر معیّن نکند، چنانچه برافراد مخصوصى مثلاً بر اولاد خود وقف کرده باشد، اختیار امورى که مربوط به مصلحت وقف است و در نفع بردن طبقات بعد نیز دخالت دارد، با حاکم شرع است و اختیار امورى که مربوط به نفع بردن طبقۀ موجود است، اگر آنها بالغ باشند، با خود آنان و اگر بالغ نباشند، با ولىّ ایشان است و براى استفادۀ از وقف اجازۀ حاکم شرع لازم نیست.
«مسألۀ 2739» اگر ملکى را مثلاً بر فقرا یا سادات وقف کند یا وقف کند که منافع آن به مصرف خیرات برسد، در صورتى که براى آن ملک متولّى معیّن نکرده باشد، اختیار آن با حاکم شرع است.
«مسألۀ 2740» اگر ملکى را بر افراد مخصوصى وقف کند، مثلاً بر اولاد خود که هر طبقه اى بعد از طبقۀ دیگر از آن استفاده کنند، چنانچه متولّى ملک آن را اجاره دهد و بمیرد، در صورتى که مراعات مصلحت وقف یا مصلحت طبقۀ بعد را کرده باشد، اجاره باطل نمى شود، ولى اگر متولّى نداشته باشد و یک طبقه از کسانى که ملک بر آنها وقف شده آن را اجاره دهند و در بین مدّت اجاره بمیرند، در صورتى که طبقۀ بعد اجازه نکنند، اجاره باطل مى شود و در صورتى که مستأجر، اجاره بهاى تمام مدّت را داده باشد، اجاره بهاى از زمان مردن آنها تا آخر مدّت اجاره را از مال آنان مى گیرد.
«مسألۀ 2741» ملکى که مقدارى از آن به نحو مشاع وقف است و مقدارى از آن وقف نیست، اگر تقسیم نشده باشد، حاکم شرع یا متولّى وقف مى تواند با نظر خبره سهم وقف را جدا کند.
«مسألۀ 2742» اگر متولّى وقف خیانت کند و عایدات آن را به مصرفى که معیّن شده نرساند، چنانچه براى عموم وقف شده باشد و با تعیین ناظر امینى بتوان از خیانت هاى او جلوگیرى کرد، باید حاکم شرع، ناظر امینى بر او بگمارد و اگر به این صورت نتوان ممانعت کرد، حاکم شرع باید به جاى او متولّى امینى معیّن نماید.
«مسألۀ 2743» اگر ملکى را وقف کند که عایدى آن را خرج تعمیر مسجد نمایند و به امام جماعت و مؤذّن و مستخدم آن بدهند و بدانند براى هر یک چه مقدار معیّن کرده، در صورتى که معلوم شود منظور واقف تأمین زندگى امام جماعت یا مؤذّن یا مستخدم بوده و مقدارى که معیّن کرده در زمان گذشته آن را تأمین مى کرده، ولى حالا خیلى کمتر از مقدار مورد نیاز است، مثلاً گفته باشد: «هر ماه ده تومان به امام بدهید»، مى توان به مقدار تأمین معاش به آنها داد و اگر معلوم نباشد، باید همانطور که مشخّص کرده مصرف شود و چنانچه ندانند براى هر یک چه مقدار معیّن نموده، باید اوّل مسجد را تعمیر کنند و اگر چیزى زیاد آمد، بین امام جماعت و مؤذّن و مستخدم به نحو مساوى تقسیم نمایند و بهتر است این سه نفر در تقسیم با یکدیگر مصالحه کنند.