آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
مسائل مشترک بین سه صورت
«مسألۀ 1282» اگر نداند که سجده را فراموش کرده یا تشهّد را و احتمال دهد که از رکعت آخر باشد، در صورت به هم نخوردن موالات و انجام ندادن عملى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند، بنابر احتیاط واجب باید سجده و تشهّد و سلام را به قصد ما فى الذّمه بجا آورد و سپس دو سجده سهو انجام دهد و اگر بداند که از رکعت آخر نیست، قضاى یک سجده و تشهّد را بدون لزوم مراعات ترتیب بجا آورد و سپس دو سجده سهو انجام دهد.
«مسألۀ 1283» اگر بین سلام نماز و قضاى سجده یا تشهّد، عملى انجام دهد که براى آن سجده سهو واجب مى شود، مثلاً سهواً حرف بزند، باید علاوه بر به جا آوردن
قضاى سجده یا تشهّد فراموش شده و انجام دادن دو سجدۀ سهو براى آن، بنابر احتیاط دو سجده سهو دیگر نیز براى آن عمل بجا آورد.
«مسألۀ 1284» اگر فراموش کند که قضاى سجده یا تشهد بر عهدۀ اوست و بین سلام نماز و قضاى سجده یا تشهّد عملى - مانند پشت به قبله کردن - انجام دهد که اگر عمداً یا سهواً در نماز اتّفاق بیفتد، نماز باطل مى شود، باید قضاى سجده و تشهّد را بجا آورد و پس از بجا آوردن سجدۀ سهو، بنابر احتیاط مستحب نماز را اعاده کند؛ ولى اگر در حالى که به خاطر دارد قضاى سجده یا تشهّد بر عهدۀ اوست، عمداً عمل فوق را انجام دهد، بنابر احتیاط واجب باید پس از قضاى سجده یا تشهّد و انجام سجدۀ سهو براى آن، نماز را اعاده کند.
«مسألۀ 1285» اگر شک داشته باشد که سجده یا تشهّد را فراموش کرده یا نه، واجب نیست قضا نماید.
«مسألۀ 1286» اگر بداند سجده یا تشهّد را فراموش کرده و شک کند که پیش از رکوع رکعت بعد یا قبل از سلام آن را بجا آورده یا نه، باید آن را به تفصیلى که گذشت قضا نماید.
«مسألۀ 1287» اگر بر کسى که باید سجده یا تشهّد را قضا نماید، براى عمل دیگرى نیز سجدۀ سهو واجب شود، باید بعد از نماز بنابر احتیاط ابتدا سجده یا تشهد فراموش شده را به جا آورد و پس از آن سجدۀ سهو مربوط به سجده یا تشهد فراموش شده و سجدۀ سهو مربوط به آن عمل را انجام دهد.
«مسألۀ 1288» اگر شک داشته باشد که بعد از نماز قضاى سجده یا تشهّد فراموش شده را بجا آورده یا نه، چه وقت نماز گذشته باشد و چه نگذشته باشد، باید سجده یا تشهّد را قضا نماید.