آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
احکام قبله
«مسألۀ 804» خانۀ کعبه که در مکۀ معظّمه مى باشد قبله است و باید روبروى آن نماز خواند، ولى کسى که از آن دور است، اگر به نحوى بایستد که بگویند رو به قبله نماز مى خواند، کافى است. اعمال دیگرى مانند سربریدن حیوانات که باید رو به قبله انجام گیرند نیز همین حکم را دارند.
«مسألۀ 805» کسى که نماز واجب را ایستاده مى خواند، باید به گونه اى بایستد که بگویند رو به قبله ایستاده و لازم نیست زانوها و انگشتان پاى او نیز رو به قبله باشند.
«مسألۀ 806» کسى که باید نشسته نماز بخواند، باید به گونه اى بنشیند که صورت، سینه و شکم او رو به قبله باشد، ولى لازم نیست زانوهاى خود را به سمت قبله قرار دهد، ولى اگر نتواند به نحو معمول بنشیند و هنگام نشستن، کف پاها را به زمین بگذارد، باید به نحوى بنشیند که پاهاى او نیز رو به قبله باشد.
«مسألۀ 807» کسى که نمى تواند نشسته نماز بخواند، باید در حال نماز به گونه اى به پهلوى راست بخوابد که جلوى بدن او رو به قبله باشد و اگر ممکن نباشد، باید به نحوى به پهلوى چپ بخوابد که جلوى بدن او رو به قبله باشد و اگر به این نحو نیز نتواند قرار گیرد، باید به گونه اى به پشت بخوابد که کف پاى او رو به قبله باشد.
«مسألۀ 808» نماز احتیاط و سجده و تشهّد فراموش شده را باید رو به قبله بجا آورد و سجدۀ سهو نیز بنا بر احتیاط واجب باید رو به قبله بجا آورده شود.
«مسألۀ 809» نماز مستحبّى را مى توان در حال راه رفتن و سواره خواند و اگر انسان در این دو حال نماز مستحبّى بخواند، لازم نیست رو به قبله باشد؛ ولى اگر در حال استقرار نماز مى خواند، بنا بر احتیاط باید رو به قبله باشد.
«مسألۀ 810» کسى که مى خواهد نماز بخواند، باید براى پیدا کردن قبله کوشش نماید تا یقین یا اطمینان کند که قبله کدام طرف است و اگر علم یا اطمینان به قبله براى او حاصل نشود، مى تواند به گفتۀ دو شاهد عادل که از روى نشانه هاى حسّى شهادت مى دهند یا به قول کسى که از روى قاعدۀ علمى قبله را مى شناسد و مورد اطمینان است، عمل کند و اگر از این راه ها ممکن نشد، باید به گمانى که به وسیله محراب مسجد مسلمانان یا قبرهاى آنان یا از راههاى دیگر پیدا مى شود، عمل نماید و حتّى اگر از گفتۀ فاسق یا کافرى هم که به واسطۀ قواعد علمى قبله را مى شناسد گمان به قبله پیدا کند، کافى است.
«مسألۀ 811» اگر کسى که گمان به قبله دارد بتواند گمان قوى ترى پیدا کند، نمى تواند به گمان خود عمل نماید؛ مثلاً اگر میهمان از گفته صاحب خانه گمان به قبله پیدا کند ولى
بتواند از راه دیگر گمان قوى ترى پیدا نماید، نباید به حرف او عمل کند.
«مسألۀ 812» اگر براى پیدا کردن قبله وسیله اى نداشته باشد یا با این که کوشش کرده گمان او به هیچ جهتى تمایل پیدا نکرده باشد، بنابر احتیاط چهار نماز به چهار طرف مى خواند، اگرچه بعید نیست خواندن یک نماز به هر جهتى که خواست، کافى باشد.
«مسألۀ 813» اگر یقین یا گمان کند که قبله در یکى از دو طرف است، باید به هر دو طرف نماز بخواند.
«مسألۀ 814» کسى که به چند طرف نماز مى خواند، اگر بخواهد نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشاء را بخواند، مى تواند نماز اوّل را به تمام جهات بخواند و بعد نماز دوم را شروع کند و یا آن که هر دو نماز را به یک جهت بخواند و سپس هر دو را در جهات دیگر تکرار کند، اگرچه روش اول بهتر است.
«مسألۀ 815» اگر کسى که یقین به قبله ندارد بخواهد غیر از نماز عملى انجام دهد که باید رو به قبله صورت گیرد، مثلاً بخواهد سر حیوانى را ببرد، در صورت ضرورت، مى تواند به گمان عمل نماید وگرنه در صورت امکان باید آن عمل را به تأخیر اندازد و پس از حصول اطمینان به جهت قبله آن را به جا آورد.