آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
دفاع از حقوق شخصى
«مسألۀ 2201» اگر کسى به انسان یا ناموس یا خویشان و بستگان او یا به مسلمان
دیگرى به قصد کشتن یا تجاوز هجوم آورد، بر انسان واجب است به هر صورت ممکن در حدّ دفع تهاجم و مناسب با آن دفاع نماید، هر چند منجر به کشته شدن مهاجم شود، ولى باید سعى کند تا وقتى که راه خفیف تر یا فرار میسّر است، دست به کار شدید و خشن نزند.
«مسألۀ 2202» اگر انسان مورد تهاجم قرار گیرد و نتواند به تنهایى از جان و ناموس خود دفاع کند، واجب است از دیگران کمک بگیرد، هرچند از ستمکاران باشند.
«مسألۀ 2203» اگر دزدى به قصد بردن مال انسان یا بستگان او هجوم آورد، انسان حق دارد با رعایت مراتب دفاع کند، هرچند به کشته شدن مهاجم بینجامد.
«مسألۀ 2204» اگر هنگام دفاع با رعایت مراتب آن به شخص تجاوزگر زیان مالى و جانى یا نقص عضو وارد شود، دفاع کننده ضامن نیست؛ ولى اگر درجات خفیف تر یا فرار میسّر باشد و دفاع کننده هم متوجّه این جهت بوده و با این حال به مراحل بالاتر و شدیدتر عمل نموده باشد، ضامن است و در هر صورت اگر از سوى مهاجم به دفاع کننده خسارتى برسد، شخص مهاجم ضامن است.
«مسألۀ 2205» اگر انسان به گونه اى بر مهاجم پیروز شود که وى دیگر توان تهاجم نداشته باشد، دفاع کننده حقّ زدن یا زخمى کردن و یا کشتن وى را ندارد و محاکمه و مجازات او با حاکم شرع است.
«مسألۀ 2206» کسى که مرد بیگانه اى را با همسر، دختر یا یکى از زنان خویشاوند خود بیابد، چنانچه او قصد تجاوز به آنان را داشته باشد، باید به هر شیوۀ ممکن از حریم آنان دفاع نماید، هرچند به کشته شدن تجاوزگر بینجامد؛ بلکه در صورت تجاوز به ناموس مسلمانان دیگر هم باید از آنان دفاع کند و در هر حال رعایت مراتب دفاع لازم است و با رعایت مراتب، انسان ضامن خسارت وارده بر متجاوز نیست؛ ولى اگر با وجود مراتب پایین تر دست به کار شدیدتر بزند، بنابر احتیاط ضامن است.
«مسألۀ 2207» اگر کسى براى اطّلاع بر ناموس یا اسرار شخصىِ افراد یا براى دیدن بدن نامحرم - به طور عادى یا با دوربین و نظایر آن - به درون خانه هاى مردم نگاه کند،
باید در مرحلۀ اوّل او را نهى کرد و در صورتِ ادامه دادن، با رعایت مراتب او را از این عمل بازداشت.
«مسألۀ 2208» دفاع از جان خود و بستگان جایز و بلکه گاهى واجب است، هرچند احتمال دهد یا یقین کند که در این راه کشته مى شود؛ ولى در دفاع از مال اگر یقین به کشته شدن داشته باشد، دفاع واجب نیست، بلکه احتیاط در ترک آن است.
«مسألۀ 2209» اگر انسان از طریق معقولى گمان کند شخصى قصد هجوم به جان یا مال و یا ناموس وى را دارد و در مقام دفاع و با رعایت مراتب آن، خسارتى به مهاجم برساند و بعد معلوم شود اشتباه کرده، گناهکار نیست، ولى ضامن خسارتى که وارد نموده مى باشد.
«مسألۀ 2210» اگر حیوان درنده اى که متعلّق به شخص دیگرى است، به انسان حمله کند، انسان حق دارد از خود دفاع نماید و اگر با رعایت مراتب دفاع به حیوان خسارتى وارد شود، ضامن نیست، مگر در موردى که انسان متجاوز باشد.