آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
احکام مسح سر و پا
«مسألۀ 273» بعد از شستن هر دو دست، باید جلوى سر را با کف دست مسح کند و بنابر احتیاط واجب باید مسح سر با دست راست باشد و بنابر احتیاط مستحب باید دست را از بالا به پایین بکشد.
«مسألۀ 274» یک قسمت از چهار قسمت سر که بالاى پیشانى و روى سر است جاى مسح مى باشد و هر جاى این قسمت را به هر اندازه مسح کند کافى است، اگرچه احتیاط مستحب آن است که از درازا به اندازۀ درازاى یک انگشت و از پهنا به اندازۀ پهناى سه انگشت بسته، مسح نماید.
«مسألۀ 275» لازم نیست مسح سر بر پوست آن باشد بلکه بر موى جلوى سر نیز صحیح است؛ ولى کسى که موى جلوى سر او به اندازه اى بلند است که اگر مثلاً شانه کند به صورتش مى ریزد یا به جاهاى دیگر سر مى رسد، باید بیخ موها را مسح کند یا فرق سر را باز کرده پوست سر را مسح نماید و اگر موهایى را که به صورت مى ریزند یا به جاهاى دیگر سر مى رسند جلوى سر جمع کند و بر آنها مسح نماید یا بر موى جاهاى دیگر سر که جلوى آن آمده مسح کند، مسح او باطل است.
«مسألۀ 276» بعد از مسح سر باید با رطوبت آب وضو که در دست مانده، روى پاها را از سر انگشتان تا برآمدگى روى پا مسح کند و احتیاط مستحب آن است که تا مفصل پا
را مسح نماید.
«مسألۀ 277» پهناى مسح پا بنابر احتیاط باید به اندازه سه انگشت بسته باشد، ولى بهتر آن است که با تمام کف دست، تمام روى پا را مسح کنند.
«مسألۀ 278» اگر براى مسح پا همۀ دست را روى پا بگذارد و کمى بکشد صحیح است.
«مسألۀ 279» در مسح سر و روى پاها باید دست را روى آنها بکشد و اگر دست را نگهداشته و سر یا پا را به آن بکشد، وضوى او باطل است؛ ولى اگر هنگامى که دست را مى کشد سر یا پا مختصرى حرکت کند، اشکال ندارد.
«مسألۀ 280» جاى مسح باید خشک باشد و اگر به قدرى مرطوب باشد که رطوبت کف دست به آن اثر نکند، مسح باطل است؛ ولى اگر رطوبت آن به قدرى کم باشد که رطوبتى که بعد از مسح در آن دیده مى شود را فقط از رطوبت کف دست بدانند، اشکال ندارد.
«مسألۀ 281» بعد از تمام شدن شستن دست چپ، نباید آبى از خارج به کف دست ها برسد و مسح باید با رطوبت باقى مانده در کف دست انجام گیرد و احتیاط واجب این است که از بقیۀ اعضاى وضو نیز رطوبتى به کف دست ها نرسد و اگر براى مسح، رطوبتى در کف دست نمانده باشد، احتیاط واجب آن است که از ریش و ابرو و مژگانى که داخل در حدّ صورتند رطوبت گرفته و با آن مسح نماید.
«مسألۀ 282» اگر رطوبت کف دست فقط به اندازۀ مسح سر باشد، مى تواند سر را با همان رطوبت مسح کند و براى مسح پاها از ریش و ابرو و مژگانى که داخل در حدّ صورتند، رطوبت بگیرد.
«مسألۀ 283» اگر پس از مسح، شک کند که مسح را صحیح انجام داده یا نه، مى تواند جاى مسح را خشک کرده و دوباره مسح نماید.
«مسألۀ 284» مسح کردن از روى جوراب و کفش باطل است، ولى اگر به واسطۀ سرماى شدید یا ترس از دزد و درنده و مانند اینها نتواند کفش یا جوراب را بیرون آورد،
مسح کردن بر آنها اشکال ندارد و اگر روى کفش نجس باشد، باید چیز پاکى بر آن بیندازد و بر آن چیز مسح کند.
«مسألۀ 285» اگر بر روى پا نجاستى که از ناحیه جراحت محلّ مسح نیست، وجود داشته باشد و نتواند براى مسح آن را آب بکشد، باید تیمّم کند.