آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
احکام وضوى جبیره
چیزى که با آن زخم، دمل و یا عضو شکسته را مى بندند و دارویى که روى زخم و مانند آن مى گذارند، جبیره نامیده مى شود.
«مسألۀ 353» اگر در یکى از اعضاى وضو، زخم یا دمل یا شکستگى باشد، چنانچه روى آن باز بوده و آب براى آن ضرر نداشته باشد، باید به نحو معمول وضو گرفت.
«مسألۀ 354» در صورتى که زخم، دمل یا شکستگى در صورت و دستها بوده و روى آن باز باشد و آب ریختن روى آن ضرر داشته باشد، باید اطراف آن را بشوید و چنانچه کشیدن دست تر بر آن ضرر نداشته باشد و محل هم نجس نباشد، باید دست تر بر آن بکشد و اگر این مقدار نیز ضرر داشته یا زخم نجس باشد و نتوان آن را آب کشید، باید اطراف زخم را به گونه اى که در وضو گفته شد، از بالا به پایین بشوید و بنابر احتیاط مستحب پارچۀ پاکى روى زخم بگذارد و دست تر روى آن بکشد و تیمّم لازم نیست، ولى اگر گذاشتن پارچه ممکن نباشد، اطراف زخم را به گونه اى که در وضو گفته شد از بالا به پایین بشوید و بنابر احتیاط مستحب، تیمّم نیز بنماید.
«مسألۀ 355» اگر زخم یا دمل یا شکستگى در محل مسح یعنى در جلوى سر یا روى پاها بوده و روى آن باز باشد، چنانچه نتواند آن را مسح کند، باید وضو بگیرد و مستحب است که در وضو پارچۀ پاکى روى محلّ مسح بگذارد و روى پارچه را مسح کند و بنابر احتیاط واجب پس از این وضو تیمّم نیز بنماید.
«مسألۀ 356» اگر روى دمل، زخم یا شکستگى بسته باشد، چنانچه باز کردن آن ممکن بوده و زحمت و مشقّت نیز نداشته و آب نیز براى آن ضرر نداشته باشد، باید روى آن را باز کند و وضو بگیرد، چه زخم و مانند آن در صورت و دستها باشد و چه جلوى سر و روى پاها.
«مسألۀ 357» اگر نتوان روى زخم را باز کرد ولى زخم و چیزى که روى آن گذاشته شده پاک باشد و رساندن آب به زخم ممکن باشد و ضرر، زحمت و مشقّت نیز نداشته باشد، باید آب را به روى زخم برساند و اگر زخم یا چیزى که روى آن
گذاشته شده نجس باشد، چنانچه آب کشیدن آن و رساندن آب به روى زخم بدون زحمت و مشقّت ممکن باشد، باید آن را آب بکشد و هنگام وضو آب را به زخم برساند.
«مسألۀ 358» اگر روى دمل، زخم یا شکستگى که در دستها و صورت است، بسته باشد و ریختن آب روى آن ضرر داشته باشد، در صورتى که روى جبیره پاک باشد یا اگر نجس است، بتوان آن را تطهیر کرد، باید اطراف جبیره را با مراعات شرایطى که در وضو گذشت بشوید و با دست تر روى جبیره مسح کند و لازم نیست جبیره را باز نماید و بر روى زخم یا دمل یا شکستگى دست تر بکشد هرچند مشقّت نیز نداشته باشد، و اگر جبیره نجس باشد یا نتوان دست تر روى آن کشید - مثلاً دارویى باشد که به دست مى چسبد - شستن اطراف جبیره کفایت مى کند اگر چه بهتر است که تیمّم نیز بنماید.
«مسألۀ 359» اگر زخم یا دمل یا شکستگى در محل مسح بوده و روى آن بسته باشد و نتواند آن را باز کند، چنانچه جبیره پاک باشد و بتوان روى آن را مسح نمود، باید روى جبیره مسح کند، وگرنه پارچۀ پاکى روى آن بگذارد و بر روى آن مسح کند.
«مسألۀ 360» اگر جبیره، تمام صورت یا تمام یکى از دستها را فراگرفته باشد، باز احکام جبیره جارى و وضوى جبیره اى کافى است، ولى اگر تمام یا اکثر اعضاى وضو را فرا گرفته باشد، بنابر احتیاط باید علاوه بر وضوى جبیره اى تیمّم نیز بنماید و اگر وضوى جبیره اى براى او مشقّت داشته باشد، تیمّم کفایت مى کند.
«مسألۀ 361» کسى که در کف دست و انگشتان جبیره دارد و در هنگام وضو دست تر روى آن کشیده است، احتیاط آن است که با جبیره کف دست و همچنین با پشت دست که جبیره ندارد، سر و پا را مسح کند.
«مسألۀ 362» اگر جبیره تمام پهناى روى پا را گرفته ولى مقدارى از طرف انگشتان و مقدارى از طرف بالاى پا باز باشد، باید در جایى که باز است روى پا و در جایى که جبیره است، روى جبیره را مسح کند.
«مسألۀ 363» اگر در صورت یا دستها چند جبیره باشد، باید بین آنها را بشوید و اگر جبیره ها در سر یا روى پاها باشند، باید بین آنها را مسح کند و در جاهایى که جبیره
است، باید به دستور جبیره عمل نماید.
«مسألۀ 364» اگر جبیره بیشتر از معمول اطراف زخم و مانند آن را فرا گرفته و برداشتن آن ممکن نباشد، باید به دستور جبیره عمل کند و بنابر احتیاط واجب تیمّم نیز بنماید و اگر برداشتن مقدار زیادى جبیره ممکن باشد، باید آن را بردارد و اگر زخم و مانند آن در صورت و دستها باشد، اطراف آن را بشوید و اگر در سر یا روى پاها باشد، اطراف آن را مسح کند و براى جاى زخم به دستور جبیره عمل کند.
«مسألۀ 365» اگر در جاى وضو، زخم، جراحت و شکستگى نباشد ولى به جهت دیگرى آب براى دست و صورت ضرر داشته باشد، باید تیمّم کند و احتیاط مستحب آن است که وضوى جبیره اى نیز بگیرد.
«مسألۀ 366» اگر به جهت بیمارى، آب براى چشم انسان ضرر داشته باشد و نتواند هنگام وضو آن را بشوید، باید تیمّم کند.
«مسألۀ 367» اگر جایى از اعضاى وضو را رگ زده باشد و نتواند آن را آب بکشد یا آب براى آن ضرر داشته باشد، در صورتى که روى آن بسته باشد، باید به دستور جبیره عمل کند و اگر باز باشد، شستن اطراف آن کافى است.
«مسألۀ 368» اگر در جاى وضو یا غسل چیزى چسبیده باشد که برداشتن آن ممکن نباشد یا به قدرى مشقّت داشته باشد که نتوان تحمل کرد، اگر در عضو تیمّم نباشد، باید تیمّم کند و اگر در عضو تیمّم باشد، باید علاوه بر تیمّم وضو نیز بگیرد.
«مسألۀ 369» احکام غسل جبیره اى مانند وضوى جبیره اى است، ولى انجام دادن آن به صورت ارتماسى احتیاطاً جایز نیست.
«مسألۀ 370» کسى که وظیفۀ او تیمّم است، اگر در بعضى از اعضاى تیمّم او زخم، دمل یا شکستگى وجود داشته باشد، باید به دستور وضوى جبیره اى، تیمّم جبیره اى نماید.
«مسألۀ 371» کسى که نمى داند وظیفه اش تیمّم است یا وضوى جبیره اى، باید هر دو را بجا آورد.
«مسألۀ 372» کسى که باید با وضو یا غسل جبیره اى نماز بخواند، مى تواند در اوّل
وقت نماز بخواند، هرچند احتمال بدهد که تا آخر وقت عذر او برطرف شود، ولى در این فرض بهتر است نماز را به تأخیر بیندازد.
«مسألۀ 373» اگر عذر صاحب جبیره برطرف شود، لازم نیست نمازى را که با وضوى جبیره اى خوانده اعاده کند، هرچند وقت باقى باشد؛ ولى بعد از آن که عذرش برطرف شد، براى نمازهاى بعدى احتیاطاً باید وضو بگیرد و همچنین اگر براى آن که نمى دانسته تکلیفش جبیره است یا تیمّم، هر دو را انجام داده باشد، باید براى نمازهاى بعد وضو بگیرد.