آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
اشاره
«مسألۀ 571» مسلمانى را که محتضر است (یعنى در حال جان دادن است، مرد باشد یا زن، بزرگ باشد یا کوچک، احتیاطاً باید به پشت بخوابانند به گونه اى که کف پاهاى او به طرف قبله باشد و اگر خواباندن او به این روش ممکن نباشد، بنابر احتیاط واجب تا اندازه اى که ممکن باشد باید به این دستور عمل کنند و چنانچه خواباندن او به این روش به هیچ قسم ممکن نباشد، احتیاطاً او را رو به قبله بنشانند و یا به پهلوى راست یا به پهلوى چپ رو به قبله بخوابانند.
«مسألۀ 572» احتیاط واجب آن است که تا وقتى میّت را از محل احتضار حرکت نداده اند، رو به قبله باشد؛ ولى پس از حرکت دادن او از محل احتضار، رو به قبله بودن وى واجب نیست.
«مسألۀ 573» رو به قبله کردن محتضر بر هر مسلمان واجب است.
«مسألۀ 574» مستحب است شهادتین و اقرار به دوازده امام علیهم السلام و سایر عقاید حقّه را به کسى که در حال جان دادن است، به نحوى تلقین کنند که بفهمد و نیز مستحب است مطالبى را که گفته شد، تا وقت مرگ تکرار کنند.
«مسألۀ 575» مستحب است این دعاها را به گونه اى به محتضر تلقین کنند که بفهمد:
«اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الْکَثیٖرَ مِنْ مَعاصیٖکَ وَاقْبَلْ مِنِّى الْیَسیٖرَ مِنْ طاعَتِکَ، یا مَنْ یَقْبَلُ الْیَسیٖرَ وَیَعْفُو عَنِ الْکَثیٖرِ إقْبَلْ مِنِّى الْیَسیٖرَ وَاعْفُ عَنِّى الْکَثیٖرَ إنَّکَ أنْتَ الْعَفُوُّ الْغَفُورُ أَللّهُمَّ ارْحَمْنى فَإنَّکَ رَحیٖمٌ».
«مسألۀ 576» مستحب است کسى را که سخت جان مى دهد، اگر ناراحت نمى شود، به جایى که نماز مى خوانده ببرند.
«مسألۀ 577» مستحب است براى راحت جان دادن محتضر، بر بالین او سوره هاى مبارکۀ یس، صافّات و احزاب و آیة الکرسى و آیۀ پنجاه و چهارم سورۀ اعراف و سه آیۀ آخر سورۀ بقره و بلکه هر چه از قرآن ممکن است را بخوانند.
«مسألۀ 578» تنها گذاشتن محتضر و گذاشتن چیز سنگین روى شکم او و بودن شخص جُنُب و حائض نزد او و همچنین حرف زدن زیاد و گریه کردن و تنها گذاشتن زنها نزد او مکروه است.