آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
غسل هاى مستحب
«مسألۀ 567» غسلهاى مستحب در شرع مقدس اسلام بسیار است که برخى از آنان در ذیل و در مسألۀ بعدى مى آید:
الف - غسل جمعه؛ و وقت آن از اذان صبح تا ظهر روز جمعه است و بهتر است نزدیک ظهر بجا آورده شود و اگر تا ظهر انجام ندهد، بهتر است که بدون نیّت ادا و قضا تا غروب جمعه آن را بجا آورد و اگر در روز جمعه غسل نکند، مستحب است از صبح شنبه تا غروب قضاى آن را بجا آورد و کسى که مى ترسد در روز جمعه آب پیدا نکند، مى تواند روز پنجشنبه و یا شب جمعه غسل را بجا آورد و مستحب است انسان در هنگام غسل جمعه بگوید: «أَشْهَدُ أَنْ لاإِلهَ إِلَّا اللّهُ وَحْدَهُ لاشَریٖکَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، أَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاجْعَلْنى مِنَ التَّوّابیٖنَ وَاجْعَلْنى مِنَ المُتَطَهِّریٖنَ».
ب - غسل شب اوّل ماه رمضان و تمام شبهاى «فرد» آن؛ مثل شب سوم، پنجم و هفتم، ولى از شب بیست و یکم مستحب است همۀ شب ها غسل کند و براى غسل شب هاى پانزدهم، هفدهم، نوزدهم، بیست و یکم، بیست و سوم، بیست و پنجم، بیست و هفتم و بیست و نهم، بیشتر سفارش شده است و وقت غسل شب هاى ماه رمضان، تمام شب است و بهتر است غسل مقارن غروب آفتاب بجا آورده شود، ولى از شب بیست و یکم تا آخر ماه بهتر است غسل را بین نماز مغرب و عشاء بجا آورد و نیز مستحب است در شب بیست و سوم غیر از غسل اوّل شب، یک غسل نیز در آخر شب انجام دهد.
ج - غسل روز عید فطر و عید قربان؛ و وقت آن از اذان صبح تا ظهر است و بهتر است آن را پیش از نماز عید بجا آورد و اگر بخواهد آن را از ظهر تا غروب بجا آورد، احتیاط آن است که به قصد رجاء (یعنى به امید این که مطلوب خداوند باشد) انجام دهد.
د - غسل شب عید فطر؛ و وقت آن از اوّل مغرب تا اذان صبح است و بهتر است در اوّل شب بجا آورده شود.
ه - غسل روزهاى هشتم و نهم ذى حَجّه که وقت آن تمام روز مى باشد؛ و در روز نهم، بهتر است آن را نزدیک ظهر بجا آورد.
و - غسل روز اوّل، پانزدهم، بیست و هفتم و آخر ماه رجب.
ز - غسل روز عید غدیر؛ و بهتر است آن را قبل از ظهر انجام دهد.
ح - غسل روز مباهله که بنا بر اقوى بیست و چهارم ذى حَجّه است.
ط - غسل شب پانزدهم شعبان، روز عید نوروز، نهم و هفدهم ربیع الاول و روز بیست و پنجم ذى قعده (دحو الارض)؛ و روز پانزدهم شعبان نیز مى تواند به قصد رجاء غسل نماید.
ى - غسل دادن نوزادى که تازه به دنیا آمده.
ک - غسل زنى که براى غیر شوهر خود بوى خوش استعمال کرده است.
ل - غسل کسى که در حال مستى خوابیده.
م - غسل کسى که جایى از بدن خود را به بدن میّتى که غسل داده اند رسانده است.
ن - غسل کسى که براى تماشاى به دار آویخته رفته و آن را دیده باشد، ولى اگر اتفاقاً یا از روى ناچارى نگاهش به او بیفتد یا مثلاً براى اداى شهادت رفته باشد، غسل مستحب نیست.
س - غسل احرام و آن غسلى است که پیش از احرام در میقات انجام مى دهند و این غسل براى زن حائض و نفساء نیز مستحب است.
«مسألۀ 568» براى داخل شدن در حرم مکه، شهر مکه، خانۀ کعبه، حرم مدینه، شهر مدینه و مسجد پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم، مستحب است انسان غسل کند و براى صِرف داخل شدن در مسجدالحرام و حرم امامان علیهم السلام نیز مى تواند به قصد رجاء غسل کند و اگر در یک روز چند مرتبه مشرّف شود، یک غسل کافى است و کسى که مى خواهد در یک روز داخل حرم مکه و مسجدالحرام و خانۀ کعبه شود، اگر به نیّت همه یک غسل کند کافى است و نیز اگر در یک روز بخواهد داخل حرم مدینه و شهر مدینه و مسجد پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم شود، یک غسل براى همه کفایت مى کند و براى زیارت پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم و امامان علیهم السلام از دور یا نزدیک و براى حاجت خواستن از خداوند و همچنین براى توبه و براى نشاط به جهت عبادت و براى به سفر رفتن، خصوصاً سفر زیارت حضرت سیدالشهداء علیه السلام، مستحب است انسان غسل کند و اگر یکى از غسل هایى را که در این مسأله گفته شد بجا آورد و بعد کارى کند که وضو را باطل مى کند - مثلاً بخوابد - غسل او باطل مى شود.
«مسألۀ 569» به احتیاط واجب انسان نمى تواند با غسل مستحبّى عملى را که مانند نماز احتیاج به وضو دارد انجام دهد و باید براى انجام آنها وضو بگیرد.
«مسألۀ 570» اگر انجام چند غسل بر کسى مستحب باشد و به نیّت همه یک غسل بجا آورد، کافى است؛ بلکه مى توان یک غسل را به نیّت چند غسل واجب و مستحب بجا آورد.