آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
احکام نوزاد
اشاره
«مسألۀ 2976» مستحب است پس از تولّد، نوزاد را غسل دهند - بلکه بعضى از علما غسل دادن را واجب دانسته اند - و جامۀ سفید بپوشانند و در گوش راست او «اذان» و در گوش چپ او «اقامه» بگویند و چنانچه ممکن باشد، کام او را با آب فرات و تربت حضرت سیّد الشهداء علیه السلام و اگر نشد با آب باران یا با خرما بردارند. همچنین مستحب است براى نوزاد ولیمۀ ولادت بدهند.
«مسألۀ 2977» مستحب است نام خوبى براى نوزاد انتخاب نمایند و بهترین نامها، نامى است که معناى بندگى خداوند را برساند، مانند: «عبداللّه» و «عبدالرحیم» و «عبدالکریم»، یا نام هاى انبیاى عظام و ائمۀ معصومین علیهم السلام به ویژه نام «محّمد» و «على» را براى پسر برگزینند و براى دختر نام هاى زنان صالح و شایسته به ویژه نام «فاطمه» بهتر است. حضرت امام صادق علیه السلام از رسول اللّه صلى الله علیه و آله و سلم نقل مى کنند که آن حضرت فرمودند:
«نام هاى خوب را انتخاب کنید، زیرا شما را در قیامت با همان نام ها مخاطب مى سازند.»
«مسألۀ 2978» در روز هفتم تولّد نوزاد چند عمل مستحب است: اوّل: تراشیدن سر نوزاد. دوم: ختنه کردن نوزاد. سوم: دادن ولیمۀ ختنه.
چهارم: عقیقه، یعنى قربانى کردن گوسفند یا گاو یا شتر.
«مسألۀ 2979» مستحب است معادل وزن موهاى تراشیده شدۀ سرِ نوزاد، طلا یا نقره صدقه دهند.
«مسألۀ 2980» ختنۀ پسر به خودىِ خود واجب است و شرط صحّت طواف واجب و مستحب نیز مى باشد، ولى ظاهراً شرط صحّتِ نماز و سایر عبادات نیست.
«مسألۀ 2981» «ولىِ ّ» پسر بچّه باید تا پیش از بالغ شدن بچّه، او را ختنه کند و اگر نکرد، واجب است خود او پس از بلوغ اقدام به ختنه نماید.
احکام عَقیقه
«مسألۀ 2982» عقیقه کردن براى نوزاد، عملِ مستحبّى است که دربارۀ آن بسیار سفارش شده، بلکه ظاهر بعضى از اخبار و فتاوى وجوب آن است و در سلامت و بقاى فرزند تأثیر به سزایى دارد و اگر از روز هفتم تأخیر افتد، ساقط نمى شود بلکه اگر عقیقه را تا وقت بلوغ کودک تأخیر اندازند، مستحبّ است خود او هرگاه توان داشته باشد عقیقه کند، بلکه اگر شک داشته باشد که براى او عقیقه کرده اند یا نه، باز هم مستحب است عقیقه نماید، هرچند سنّ او زیاد باشد.
«مسألۀ 2983» حیوانى که براى عقیقه انتخاب مى شود، باید شتر یا گاو یا گوسفند باشد و بهتر است شرایط قربانى در آن رعایت شود، یعنى حیوان سالم و بدون عیب باشد و «شتر» حدّاقل پنج ساله و «گاو» دو ساله و «بز» بنابر احتیاط دو ساله و «میش» یک ساله باشد، ولى رعایت این شرایط لازم نیست، بلکه چنانچه حیوان چاق و پرگوشت باشد، کفایت مى کند.
«مسألۀ 2984» عقیقه در نوزاد پسر و دختر فرقى نمى کند، ولى بهتر است عقیقه براى پسر، حیوان نر و براى دختر، حیوان مادّه باشد.
«مسألۀ 2985» بهتر است گوشت عقیقه را به نحو ساده و با آب و نمک بپزند و حدّ اقل ده نفر از مؤمنان را براى خوردن آن دعوت کنند تا از آن بخورند و براى نوزاد دعا کنند و مى توانند گوشت عقیقه را میان مؤمنان تقسیم نمایند و از آنان بخواهند تا براى نوزاد دعا کنند. همچنین مستحب است در تقسیم کردن، استخوان هاى عقیقه را نشکنند و مستحب است یک چهارم آن را براى قابله بفرستند.
«مسألۀ 2986» براى پدر و مادر نوزاد و عائلۀ پدر مکروه است از عقیقه نوزادشان بخورند و این کراهت براى مادر نوزاد بیشتر است.
«مسألۀ 2987» اگر به جاى کُشتن عقیقه، پول آن را به فقرا بدهند، کفایت نمى کند، ولى اگر پول آن را به فرد یا مؤسسۀ خیریه اى بدهند تا از آن پول عقیقه اى تهیّه کرده و آن را بکشند و بین فقرا تقسیم نمایند، کافى است.
«مسألۀ 2988» کسى که مى خواهد در عید قربان قربانى مستحبّى کند، اگر نیّت عقیقه نیز بنماید، کفایت مى کند.