آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
مرجع تقلید شیعه
ارث طبقۀ اوّل
«مسألۀ 3348» اگر وارث میّت فقط یک نفر از طبقۀ اوّل باشد، مثلاً «پدر» یا «مادر» یا «یک پسر» یا «یک دختر» باشد، همۀ مالِ میّت به او مى رسد و اگر «چند پسر» یا «چند دختر» باشند، همۀ مال به طور مساوى بین آنان قسمت مى شود و اگر «یک پسر و یک دختر» باشد، مال را سه قسمت مى کنند، دو قسمت را پسر و یک قسمت را دختر مى برد و اگر «چند پسر و چند دختر» باشند، مال را به گونه اى قسمت مى کنند که هر پسرى دو برابر دختر ارث ببرد؛ مثلاً اگر شش هزار تومان به ارث مانده باشد و میّت پنج پسر و دو دختر داشته باشد، به هر دختر پانصد تومان و به هر پسر هزار تومان مى رسد.
«مسألۀ 3349» اگر وارث میّت فقط «پدر و مادر» او باشند، مال سه قسمت مى شود، دو قسمت آن را پدر و یک قسمت را مادر مى برد؛ ولى اگر میّت «دو برادر» یا «چهار خواهر» یا «یک برادر و دو خواهر» داشته باشد که همۀ آنان پدرى باشند - یعنى پدر آنان با پدر میّت یکى باشد، خواه مادر آنها هم با مادر میّت یکى باشد یا نه - اگرچه تا میّت پدر و مادر داشته باشد اینها ارث نمى برند، اما به واسطۀ بودن اینها، مادر یک ششم
مال را مى برد و بقیّه را به پدر مى دهند.
«مسألۀ 3350» اگر وارث میّت فقط «پدر و مادر و یک دختر» باشد، چنانچه میّت «دو برادر» یا «چهار خواهر» یا «یک برادر و دو خواهر» پدرى نداشته باشد، مال را پنج قسمت مى کنند، پدر و مادر هر کدام یک قسمت و دختر سه قسمت آن را مى برد و اگر «دو برادر» یا «چهار خواهر» یا «یک برادر و دو خواهر» پدرى داشته باشد، مال را شش قسمت مى کنند، پدر و مادر هر کدام یک قسمت و دختر سه قسمت مى برد و یک قسمت باقى مانده را چهار قسمت مى کنند، یک قسمت را به پدر و سه قسمت را به دختر مى دهند؛ مثلاً اگر مال میّت را 24 قسمت کنند، 15 قسمت آن را به دختر و 5 قسمت آن را به پدر و 4 قسمت آن را به مادر مى دهند.
«مسألۀ 3351» اگر وارث میّت فقط «پدر و مادر و یک پسر» باشند، مال را شش قسمت مى کنند، پدر و مادر هر کدام یک قسمت و پسر چهار قسمت آن را مى برد و اگر «چند پسر» یا «چند دختر» باشند، آن چهار قسمت را به طور مساوى بین خودشان قسمت مى کنند و اگر «پسر و دختر» باشند، آن چهار قسمت را طورى تقسیم مى کنند که هر پسرى دو برابر دختر ببرد.
«مسألۀ 3352» اگر وارث میّت فقط «پدر و یک پسر» یا «مادر و یک پسر» باشد، مال را شش قسمت مى کنند، یک قسمت آن را پدر یا مادر و پنج قسمت را پسر مى برد و اگر چند پسر باشند، آن پنج قسمت را به طور مساوى بین خود تقسیم مى کنند.
«مسألۀ 3353» اگر وارث میّت فقط «پدر» یا «مادر» با «پسر و دختر» باشد، مال را شش قسمت مى کنند، یک قسمت آن را پدر یا مادر مى برد و بقیّه را طورى قسمت مى کنند که هر پسرى دو برابر دختر ببرد.
«مسألۀ 3354» اگر وارث میّت فقط «پدر و یک دختر» یا «مادر و یک دختر» باشد، مال را چهار قسمت مى کنند، یک قسمت آن را پدر یا مادر و بقیّه را دختر مى برد.
«مسألۀ 3355» اگر وارث میّت فقط «پدر و چند دختر» یا «مادر و چند دختر» باشد، مال را پنج قسمت مى کنند، یک قسمت را پدر یا مادر مى برد و چهار قسمت را
دخترها به طور مساوى بین خودشان قسمت مى کنند.
«مسألۀ 3356» اگر میّت فرزند نداشته باشد، نوۀ پسرى او - اگرچه دختر باشد - سهم پسر میّت را مى برد و نوۀ دخترى او - اگرچه پسر باشد - سهم دختر میّت را مى برد؛ مثلاً اگر میّت «یک پسر» از دختر خود و «یک دختر» از پسر خود داشته باشد، مال را سه قسمت مى کنند، یک قسمت را به پسر دختر و دو قسمت را به دختر پسر مى دهند.
«مسألۀ 3357» مقصود از فرزندى که از انسان ارث مى برد، بچّه اى است که از نطفۀ او متولّد شده باشد، خواه از زن دائم باشد یا موقّت؛ پس اگر کسى بچّه دار نشود و بچّه اى را از پرورشگاه یا از دیگران به فرزندى قبول کند، آن بچّه فرزند او نمى شود و از او ارث نمى برد، مگر این که در زمان حیات خود چیزى را به او ببخشد و جایز نیست شناسنامۀ او را نیز به نام خود بگیرد تا حکم اولاد نسبى بر او جارى شود، هر چند اصل عمل او از نظر عاطفى کار خوبى است و اجر و ثواب نیز دارد.